نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٥٣ - انواع سحر

همچنين سوره فلق‌ «النَّفَّاثاتِ فِي الْعُقَدِ» كه پس از اين درباره انواع سحر و ديدگاه عالمان مسلمان در اين مقوله سخن خواهيم گفت و روشن خواهد شد كه اين آيات از آنچه اينان پنداشته‌اند فاصله دارد و هرگز از قرآن چيزى كه اعتراف به حقيقت داشتن سحر به حساب آيد وجود ندارد.

انواع سحر

سحر براساس لغت يعنى آنچه پنهان و ظريف بوده تأثيرى لطيف داشته باشد.

بنابراين برخى از بيان‌ها و سخنورى‌ها نيز سحر است. فخر رازى نيز سحر اصطلاحى را به هشت نوع تقسيم كرده است:

يك. يارى جستن از ستارگان به گمان آن كه تدبير اين عالم به دست آنهاست. اين عقيده را به كلدانيان كه ستاره‌پرست بودند نسبت داده مى‌شود كه براى رفع نيازها و دفع رقيبان از ستاره‌ها بهره مى‌جستند.

از ميان متكلّمان اسلامى، اهل عدل (اماميه و معتزله) واقعيّت داشتن سحر به معناى ياد شده را انكار كرده در مواردى آن را شرك مى‌دانند. در برابر اين گروه، اشاعره به اعتبار اينكه قدرت و تصرفات ستارگان، جزو علل و عوامل طبيعى و در اختيار خداوند است آن را باور داشته‌اند.

دو. سحر كسانى كه داراى قدرت تخيّل و قوتى نفسانى دارند كه به يارى آن بر كسانيكه از قدرت نفس بى‌بهره‌اند تأثير مى‌گذارند. نفس نيز بسيار اتفاق افتاده كه در برابر تلقين‌ها و إلقاءات ديگران به چيزى يقين پيدا مى‌كند و گرايش مى‌يابد، چيزى كه بسيار اتفاق افتاده و مى‌افتد.

سه. يارى‌جويى از ارواح پليد زمينى كه تسخير شياطين جنّ نيز گفته مى‌شود و با دود و دم و دعا و طلسم صورت مى‌پذيرد و بازار بسيار گرمى در محيطهاى فرهنگى پايين دست بويژه در پيرزنان و ساده‌انديشان دارد.

چهار. خيال‌پردازى و چشم‌بندى كه به خطاى ديد و انحراف ذهن مربوط مى‌شود و جادوگران و شعبده‌بازان از آن استفاده مى‌كنند.

پنج. جادوگرى كه به يارى ابزارآلات صنعتى و تركيبات شيميايى يا رياضى و هندسى انجام مى‌شود و تعجب و خنده و شادى حاضران را در پى دارد كه در واقع‌