حكم غير هاشمى است كه از زكات به او داده مى‌شود. البته اگر (شخص مشكوك) خودش ادعا كند كه هاشمى است به خاطر اقرار به استحقاق نداشتن، زكات به او داده نمى‌شود نه از جهت آنكه با صرف ادعايش مدّعاى او ثابت شده باشد، و لذا تا وقتى كه صحّت ادعاى او از خارج ثابت نشود به مجرد اين ادعاء خمس هم به او داده نمى‌شود.

(١)

گفتارى در مورد احكام ديگر زكات‌

(٢)

مسأله ١- پخش كردن زكات بر اصناف هشتگانه واجب نيست‌

، اگر چه در صورت فراگير بودن زكات و وجود همه اصناف مستحبّ است. پس اختصاص دادن زكات به بعضى از اصناف جايز است؛ و همچنين در هر صنفى واجب نيست بر همه افراد آن تقسيم كند، و اختصاص دادن آن به بعضى افراد صنف جايز است.

(٣)

مسأله ٢- در اداى زكات نيّت واجب است‌

ولى در نيّت بيش از قصد قربت و تعيين زكات واجب نيست و قصد وجوب و استحباب لازم نيست اگر چه احتياط است؛ پس اگر بگردن كسى مثلا هم زكات باشد و هم كفاره واجب است هنگام پرداختن يكى از آنها را تعيين كند، بلكه اقوى همين است نسبت به زكات مال و زكات فطره (كه بايد يكى را معيّن كند). البته تعيين جنسى كه زكات آن را مى‌دهد، مانند چهار پايان، طلا، نقره و غلّات لازم نيست بلكه صرف (قصد) زكات بودن آن كفايت مى‌كند. ليكن اين مطلب در صورتى است كه آنچه را مى‌دهد از غير جنس زكوى بوده و به عنوان قيمت آن باشد كه به نسبت بر آنها تقسيم مى‌شود. و امّا اگر (آنچه را مى‌دهد) از يكى از اجناس زكوى باشد به خودى خود به همان منصرف مى‌شود، (و زكات آن جنس محسوب مى‌شود) مگر آنكه قصد كند كه بدل از جنس ديگر و يا قيمت آن باشد. البته اگر چهل گوسفند و پنج شتر داشته باشد و يك گوسفند بدون تعيين (اينكه زكات كدام باشد) بدهد بين هر دو تقسيم مى‌شود، مگر در صورتى كه به طور مردّد نيّت كند كه يا زكات شترها باشد و يا زكات گوسفندها كه ظاهرا صحيح نيست. و حاكم شرع از جانب كسى كه از پرداخت زكات امتناع ورزد نيّت مى‌كند، و اگر كسى را در اداى زكاتش وكيل كند و مالى را هم كه زكات آن را مى‌دهد نزد وكيل باشد و خود وكيل زكات آن را بپردازد خود وكيل هم نيّت مى‌كند؛ امّا اگر مالك به مقدار زكات برداشته به ديگرى بدهد كه به موردش برساند بر خود مالك واجب است نيّت كند كه آنچه را وكيل به فقير مى‌رساند زكات باشد. و كافى است كه اين نيّت در خزانه نفس او باقى بماند اگر چه در زمان پرداختن (به فقير) تفصيلا آن را در ذهنش حاضر ننمايد. و اگر بدون نيّت مال را به فقير بدهد، تا وقتى عين مال موجود است مى‌تواند تجديد نيّت زكات كند هر چند بعد از زمانى طولانى باشد، امّا اگر تلف شده باشد