واجب است كه از آرام و آسان‌ترين درجه گفتار شروع نمايد و اگر تأثير نكرد به درجه شديدتر از آن با احتمال تأثير، منتقل شود و تجاوز كردن جايز نيست، مخصوصا اگر مورد طورى باشد كه فاعل (منكر) با گفتن آن هتك مى‌شود.

(١)

مسأله ٤- اگر از بين بردن منكر و برپا داشتن معروف، متوقف بر غليظ نمودن گفتار و شدت به خرج دادن در امر و تهديد و ترساندن بر مخالفت آن باشد

جايز است، بلكه با اجتناب از دروغ، واجب مى‌باشد.

(٢)

مسأله ٥- جايز نيست كه انكار را همراه با حرام و منكر نمايد

مانند ناسزا و دروغ و اهانت، ولى اگر منكر از مواردى باشد كه شارع مقدس به آن اهتمام دارد و در هر حال راضى به حصول آن نمى‌باشد مانند قتل نفس محترم و ارتكاب زشتيها و كبائر مهلكه، جايز مى‌باشد. بلكه جلوگيرى و دفع آن واجب است و لو اينكه مستلزم مانند آنچه ذكر شد (دروغ و اهانت و ...) باشد در صورتى كه منع آن متوقف بر اينها باشد.

(٣)

مسأله ٦- اگر بعضى از مراتب گفتار از جهت اذيّت و اهانت كمتر از آنچه كه در مرتبه اوّل ذكر شد باشد

واجب است به آن اكتفا نمايد و مقدم بر آن مى‌باشد، پس اگر وعظ و ارشاد با زبان نرم و روى باز، فرضا مؤثر يا محتمل التأثير باشد و اذيتش از ترك رابطه و اعراض از او و مانند اينها كمتر باشد، تعدّى از آن به اينها جايز نيست، و افراد آمر و مأمور جدّا مختلف مى‌باشند؛ پس چه بسا شخصى كه اهانت و اذيت اعراض و ترك رابطه كردن او از جهت سنگين‌تر و شديدتر از قول و امر و نهيش مى‌باشد.

بنابراين آمر و ناهى بايد ملاحظه مراتب و افراد را بنمايند، و كار را از مختصر شروع نمايند تا به مرحله قوى‌تر از آن برسد.

(٤)

مسأله ٧- اگر فرضا بعضى از درجات مرتبه اوّل با بعضى از مراحل مرتبه دوّم مساوى باشد

، ترتيبى بين اين دو مرتبه نيست؛ بلكه بين آنها مخيّر است. پس اگر فرض شود كه اعراض و امر در ايذاء مساويند، و بداند يا احتمال دهد كه هر دو مؤثرند. بين آنها مخيّر است و انتقال به مرحله شديدتر جايز نيست.

(٥)

مسأله ٨- اگر احتمال بدهد كه با جمع نمودن ميان بعضى از درجات مرتبه اوّل يا مرتبه دوّم [اثر مى‌كند]

يا با جمع نمودن تمام درجات مرتبه اوّل يا مرتبه دوّم- در جايى كه جمع ممكن مى‌باشد- يا جمع نمودن بين مرتبه اوّل و دوّم در حدى كه ممكن است، اثر مى‌كند و مطلوب حاصل مى‌شود، جمع كردن مقدارى كه ممكن است واجب مى‌باشد. پس اگر بداند بعضى از مراتب اثر ندارد ولى احتمال دهد كه جمع كردن بين درهم كشيدن صورت و عبوسى و ترك رابطه و انكار زبانى كه همراه با درشت نمودن صدا و تهديد و بلند كردن صدا و ترساندن و مانند اينها، اثر مى‌بخشد،