و واجب است قضاء را بر اداء مقدم دارد، و آن را كه جلوتر قضا شده مقدم دارد، پس اگر رمى روز عيد و بعد آن را ترك نمايد روز دوازدهم اولا وظيفه رمى روز عيد را بجا مى‌آورد سپس وظيفه روز يازدهم و پس از آن روز دوازدهم را (انجام مى‌دهد). و خلاصه اينكه: ترتيب به همانگونه كه در اداء است، در قضاء (هم) معتبر است (هم) در تمام جمرات و (هم) در بعض آنها. بنابراين اگر بعضى‌ها را مثلا مانند جمره اول را، ترك كرده باشد و در روز ديگر متوجه شود بايد اول وظيفه روز قبل را به ترتيب انجام دهد، سپس وظيفه همان روز را بياورد. بلكه احتياط آن است كه در جايى كه تمام جمره‌ها را يا بعضى از آنها را با چهار سنگ رمى نمايد و در روز ديگر يادش بيايد، قضا را بر اداء مقدم بدارد و آن را كه جلوتر قضا شده بر غير آن مقدّم دارد.

(٢)

مسأله ٧- اگر بر خلاف ترتيب رمى كند و در روز ديگرى يادش بيايد

، بايد (اوّل رمى آن روز را) طورى اعاده كند كه ترتيب حاصل شود سپس وظيفه روز حاضر را بياورد.

(٣)

مسأله ٨- اگر رمى جمرات سه‌گانه را فراموش كند و داخل مكه شود

چنانچه در ايام تشريق يادش بيايد در صورت امكان، واجب است به منى برگردد، وگرنه بايد نائب بگيرد، و اگر بعد از ايام تشريق يادش بيايد يا عمدا تا بعد از ايام تشريق تأخير بيندازد احتياط آن است كه بين آنچه كه ذكر شد و قضاى آن، در سال آينده در همان روزهايى كه رمى از او فوت شده بوسيله خودش يا نائبش، جمع نمايد. و اگر رمى جمرات سه‌گانه را فراموش كند تا آنكه از مكه خارج شود احتياط آن است كه آنها را در سال آينده و لو به اينكه نائب بگيرد قضا نمايد، و حكم فراموش كردن بعضى از آنها در جميع آنچه كه گذشت مانند فراموش كردن همه آنها است؛ بلكه حكم كسى كه در هر سه جمره يا در بعضى از آنها كمتر از هفت سنگ زده باشد بنابر احتياط همان حكم فراموش كردن همه آنها است.

(٤)

مسأله ٩- شخصى كه عذر دارد مانند مريض و عليل و كسى كه قدرت بر رمى ندارد مانند طفل، بايد نائب بگيرد

، و اگر توانايى بر نائب گرفتن هم ندارد مانند بيهوش، بايد ولىّ يا غير او از طرف او رمى نمايد، و احتياط آن است كه نائب تا مأيوس شدن از توانايى منوب عنه (رمى را) تأخير بيندازد، و بهتر آن است كه در صورت امكان، شخص صاحب عذر را نزد جمره ببرند و در حضور او رمى نمايند، و در صورت امكان، سنگ را توى دست او بگذارند و با دست او آن را