، و غنا تنها زيبا كردن صدا نيست، بلكه عبارت از كشيدن و برگرداندن صدا با كيفيّت خاصى است كه طرب‌آور و مناسب مجالس لهو و محافل طرب و آلات لهو و ادوات موسيقى باشد. و بين استعمال آن در كلام حق مانند قرائت قرآن و دعا و مرثيه، و بين غير آن از شعر يا نثر، فرقى نيست. بلكه اگر آن را در چيزى كه خداوند متعال به آن اطاعت مى‌شود استعمال كند عقابش مضاعف مى‌گردد.

البته گاهى غناى زنان آوازه خوان در عروسيها استثناء مى‌شود، و آن بعيد نيست، و احتياط ترك نشود كه به زفاف عروس و مجلسى كه جلوتر يا بعد از آن براى عروسى گرفته مى‌شود، اكتفا شود نه هر مجلسى بلكه احوط اين است كه مطلقا اجتناب شود.

(٢)

مسأله ١٤- كمك به ظالمين در ستم آنان بلكه در هر حرامى، بدون اشكال حرام مى‌باشد

؛ بلكه از پيغمبر (صلّى اللّه عليه و آله) وارد شده است كه فرمود: «كسى كه به سوى ظالمى برود تا او را كمك كند در حالى كه مى‌داند او ظالم است، همانا از اسلام خارج شده است»[١] و از پيغمبر اسلام (صلّى اللّه عليه و آله) است كه: «وقتى كه روز قيامت برپا شود، منادى ندا مى‌كند كه كجا هستند ستمگران و دستياران ستمگران، حتى كسى كه براى آنان قلمى را تراشيده و ليقه دواتى را برايشان مهيا نموده است؟ فرمود: بدنبال اين نداء همه در تابوتى از آتش نهاده مى‌شوند سپس به جهنم انداخته مى‌شوند»[٢] و اما كمك به آنان در غير محرمات جايز است، مادامى (و بشرط آن) كه جزء اعوان و حاشيه‌نشينان و منسوبين ايشان حساب نشود؛ اسمش در دفتر و ديوان آنها نوشته نشود و اين كمك موجب زياد شدن شوكت و قوت آنها نگردد.

(٣)

مسأله ١٥- حفظ كردن كتب ضلال و استنساخ و خواندن و درس گرفتن و تدريس آنها اگر هدف صحيحى در آن نباشد حرام است.

مثل اينكه قصد اشكال و ابطال آنها را داشته باشد و براى اين هدف، صلاحيت داشته باشد و ايمن از گمراهى باشد، و امّا مجرد آگاهى يافتن از مطالب آنها براى غالب مردم عوامى كه بر آنان ترس گمراهى و لغزش هست، جزء اغراض صحيح كه مجوّز حفظ آنها است، نمى‌باشد. پس بر چنين مردمى لازم است از كتابهايى كه مشتمل بر مطالبى است كه مخالف عقايد مسلمين است خصوصا كتابهايى كه مشتمل بر شبهات و مغالطه‌كاريهايى است كه (امثال آنان) از حلّ و دفع آنها عاجزند، اجتناب ورزند؛ و براى ايشان، خريد و نگهدارى و حفظ آنها جايز نيست بلكه بر آنان واجب است آنها را از بين ببرند.

[١] و( ٢) وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ١٣١.

[٢] و( ٢) وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ١٣١.