نداشته باشد- قبول كند، جايز است ديگرى را براى آن كار با همان اجرت و بيشتر از آن، اجير كند و امّا به كمتر از آن جايز نيست، مگر اينكه كارى كرده باشد يا قسمتى از كار را گرچه كم باشد، انجام داده باشد. مثل اين كه قبول كند لباسى را به يك درهم بدوزد و آن را برش كند يا چيزى از آن را اگر چه كم باشد، بدوزد كه اجير گرفتن ديگرى براى دوختن آن به كمتر از آن، و لو به يك دهم درهم يا يك هشتم آن، اجير كند، اشكالى ندارد. ليكن در اينكه دادن متعلّق عمل و هم چنين عين مورد اجاره به او بدون اذن (مالكش) جائز باشد، اشكال است اگر چه خالى از وجه نيست.

(١)

مسأله ٢٧- وقتى اجير خود را اجير (ديگرى) نمود، بطورى كه تمام منافع او در مدت معينى ملك مستأجر باشد

، براى اجير جايز نيست كه در آن مدت، براى خود يا ديگرى- نه تبرعا و نه بطور جعاله يا اجاره- كارى انجام دهد. البته بعضى از كارهايى كه، اجاره از آنها انصراف دارد و شامل آن كارها نمى‌شود و منافات با آنچه اجاره شامل آن است ندارد، اشكالى ندارد. مثل اين كه اگر مورد اجاره يا مورد انصراف آن، كار كردن در روز باشد مانعى نيست كه براى خود يا ديگرى به بعضى از كارها، شبانه بپردازد مگر اين كه كار شبانه به كار كردن در روز و لو مختصرا، لطمه بزند. پس اگر در آن مدت (كه به طور مطلق اجير غير شده) كارى انجام دهد كه از مورد اجاره خارج نيست، چنانچه كار براى خودش باشد، مستأجر مخيّر است بين اينكه اجاره را فسخ كند و در صورتى كه هيچ كارى براى او انجام نداده باشد تمام اجرت را، در صورتى كه مقدارى انجام داده باشد قسمتى از اجرت را، برگرداند، و بين اين كه اجاره را باقى بگذارد و اجرت مثل كارى را كه براى خودش انجام داده، مطالبه نمايد، و هم چنين است اگر براى ديگرى كارى را تبرعا انجام دهد. و اگر براى ديگرى به عنوان جعاله يا اجاره كارى كند مستأجر علاوه بر اختيار مذكور، اختيار دارد جعاله يا اجاره را امضا كند و اجرت قراردادى را بگيرد.

(٢)

مسأله ٢٨- اگر خودش را براى كار مخصوصى كه خودش بكند در وقت معينى، اجير نموده باشد

، مانعى ندارد كه در همان وقت براى خودش يا ديگرى كارى انجام دهد كه با آن منافات نداشته باشد، مثل اين كه خودش را يك روز براى خياطى يا نوشتن اجير كند سپس خود را در همان روز براى روزه گرفتن به نيابت ديگرى اجير نمايد، در صورتى كه روزه موجب ضعف او در كار نباشد. ولى حق ندارد كه در همان وقت از نوع همان كار يا از غير آن نوع از كارهايى كه منافات با آن كار دارد، براى خود يا ديگرى، انجام دهد. پس اگر انجام دهد چنانچه از نوع همان كار باشد،- مانند اين كه خودش را براى خياطى در يك روز اجير كند،. و در همان روز به خياطى براى خوش يا ديگرى بطور تبرعى يا اجاره‌اى، مشغول گردد- حكم آن همان حكم صورت سابق (مسأله گذشته) است يعنى مستأجر در صورتى كه براى خودش يا ديگرى به طور