ترجمه تحرير الوسيلة (جامعه مدرسین) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٤٨١ - مسأله ٢٨ - اگر ديوار مشترك، خراب شود و يكى از دو شريك بخواهد آن را تعمير كند
صلح نمايند صحيح و لازم است، چه با عوض باشد يا نه؛ و ان شاء اللّه در كتاب احياء موات بعضى از آنچه كه به راه تعلق دارد، خواهد آمد.
(١)
مسأله ٢٦- براى هيچ كس جايز نيست كه روى ديوار همسايه ساختمان كند
يا تيرهاى سقفش را روى آن بگذارد؛ مگر با اذن و رضايت او، و اگر از همسايه درخواست آن را بنمايد، اجابت او بر روى واجب نيست اگر چه مستحب مؤكد است. و اگر با اذن و رضايت او روى آن ساختمان كرد يا تيرها را گذاشت، پس اگر اين كار به عنوان الزامآورى مانند شرط و صلح و مثل اينها، باشد براى همسايه جايز نيست كه رجوع كند.
ولى اگر فقط اذن و رخصت باشد، قبل از ساختن و گذاشتن تير و ساختن روى آن قطعا رجوع جايز است.
و امّا بعد از آن، احتياط به مصالحه و رضايت طرفين، ترك نشود، و لو به اينكه (سازنده) در برابر اجرت باقى گذارد و يا (همسايه) با دادن ارش خراب كند. اگر چه اقرب آن است كه بدون پرداخت ارش رجوع جايز است.
(٢)
مسأله ٢٧- براى شريك ديوار، جايز نيست كه (بدون اذن شريك ديگر) با ساختن يا سقف زدن يا چوب يا ميخ داخل آن نمودن يا غير اينها، در ديوار تصرف نمايد
مگر اينكه شريكش اذن بدهد يا و لو با شاهد حال، احراز رضايت او را بكند. كما اينكه در تصرفات مختصر، مانند تكيه دادن به آن و دست روى آن گذاشتن يا لباس روى آن افكندن يا غير اينها احراز رضايت هست.
بلكه ظاهر اين است كه اينگونه امور مختصر احتياج به احراز اذن و رضايت ندارد كما اينكه سيره بر آن جارى است.
البته وقتى صريحا منع كند و بىميلى را اظهار نمايد، جايز نيست.
(٣)
مسأله ٢٨- اگر ديوار مشترك، خراب شود و يكى از دو شريك بخواهد آن را تعمير كند
، شريكش بر شركت نمودن در تعمير آن، مجبور نمىشود. و آيا حق دارد از مال خودش مجّانا و بدون اذن شريكش آن را تعمير كند؟ بدون اشكال چنين حقى را دارد در صورتى كه پايه، اختصاص به او داشته باشد و با مصالح اختصاصى خود آن را بسازد؛ كما اينكه اگر پايه اختصاص به شريكش داشته باشد بدون اشكال برايش جايز نيست. ولى اگر پايه مشترك باشد، پس اگر قابل قسمت باشد بدون اذن او حق تعمير آن را ندارد ولى حق مطالبه تقسيم آن را دارد كه روى حصه جداشده خود بسازد؛ و اگر قابل قسمت نباشد و شريكش به هيچ چيزى با او موافقت نكند، جريان كار را نزد حاكم شرع مىبرد تا همسايه را بين چند چيز مخيّر كند: يا بفروشد، يا اجاره دهد، يا در ساختن آن شريك شود، يا اجازه دهد كه شريكش با مال خودش مجانا آن را تعمير كند و بسازد. و هم چنين است حال اگر در چاه يا نهر يا قنات يا چرخ چاه و