توانايى ادامه حج را دارد، حج بر او واجب است و اگر ساير شرايط را قبل از احرام دارا بوده از حجة الاسلام كفايت مى‌كند، وگرنه مجزى بودن آن مورد اشكال است.

(١)

مسأله ٣٥- اگر مقدارى مال معيّن كند كه با آن حج نمايد و معتقد باشد كه كفايت مى‌كند

سپس معلوم شود كه كافى نبوده است، ظاهر اين است كه اتمام حج بر او واجب نيست خواه رجوع كردن براى او جايز باشد يا نه و اگر مالى را به او بدهد كه با آن حج نمايد و بعد از حج معلوم شود كه غصبى بوده است اقوى آن است كه از حجة الاسلام كفايت نمى‌كند. و همچنين است اگر بگويد: «برو حج، و مخارجت به عهده من» و مال غصبى را بذل كند.

(٢)

مسأله ٣٦- اگر بگويد: «قرض بگير و حج برو و قرضت بعهده من» در واجب شدن حج بر او نظر است.

و اگر بگويد: «براى من قرض بگير و با آن حج نما» با وجود چنين قرض‌دهنده‌اى حج بر او واجب مى‌شود.

(٣)

مسأله ٣٧- اگر براى خدمت در راه حج اجير شود

در برابر مزدى كه با آن مستطيع مى‌شود حج بر او واجب مى‌شود، و اگر از او خواسته شود كه براى خدمت كردن در برابر فردى كه مستطيع مى‌شود اجير شود قبول آن واجب نيست، و اگر براى نيابت از حج ديگرى اجير شود و با آن پول مستطيع شود در صورتى كه نيابتش براى سال اول باشد حج نيابتى را مقدم مى‌دارد. پس اگر استطاعتش تا سال آينده باقى بماند بر او واجب است براى خودش حج نمايد. و اگر بواسطه اجير شدن حج بجا آورد، يا براى خودش، يا تبرّعا براى ديگرى انجام دهد با اينكه مستطيع نبوده از حجة الاسلامش كفايت نمى‌كند.

(٤)

مسأله ٣٨- وجود چيزى كه عائله‌اش با آن امرار معاش كند تا از حج برگردد، در استطاعت شرط است‌

، و بنابر اقوى مقصود از عائله كسانى هستند كه عرفا نفقه آنها بر او لازم باشد اگر چه شرعا واجب النفقه او نباشد.

(٥)

مسأله ٣٩- اقوى آن است كه برگشتن از حج به سراغ چيزى كه او را كفايت كند (در حصول استطاعت) معتبر مى‌باشد

از قبيل تجارت، يا كشاورزى، يا صنعت، يا منافع ملكى مانند باغ و دكّان و مثل اينها، بطورى كه بعد از برگشتن نياز به خوددارى (از خرج كردن). نشود و به سختى و حرج نيفتد، و همين‌كه بر كسبى كه مناسب شأنش باشد، يا تجارتى كه با اعتبار و آبرويش بنمايد توانايى داشته باشد كفايت مى‌كند. و اگر امورش با مانند زكات و خمس بگذرد، كفايت نمى‌كند و همچنين است با مانند درخواست مثل فقيرى كه عادتش اين شده و توانايى بر كسب ندارد و بنابر اقوى همچنين است كسى كه حال او قبل از حج و بعد از آن تفاوت نكند (و در هر حال نيازمند باشد). پس اگر اينها مخارج رفت و برگشت و خرج عائله را داشته باشند، مستطيع نيستند و حج آنها از حجة الاسلام كفايت نمى‌كند.

(٦)

مسأله ٤٠- براى هيچ يك از فرزند و پدر جايز نيست كه از مال ديگرى گرفته و با آن حج [نمايد]