اگر صاحب آن را پيدا نكرد، احتياط ترك نشود كه از طرف صاحبش صدقه داده شود. و اگر صاحب آن بعد از اين (صدقه دادن)، پيدا شد او را بين پاداش اخروى و تاوان مخيّر مى‌كند پس اگر پاداش صدقه را اختيار كند مال او مى‌شود، و اگر غرامت بخواهد براى او تاوان مى‌كشد و اجر صدقه مال كسى است كه غرامت كشيده است، اگر چه بعيد نيست حكم لقطه بر آن جارى شود.

(١)

مسأله ١٧- كما اين كه ردّ وديعه هنگام مطالبه مالك واجب است، هم چنين ردّ آن در صورتى كه بر آن از تلف يا دزدى يا سوختن و مانند اينها بترسد واجب مى‌باشد

؛ پس اگر رساندن آن به مالك يا وكيل خاص يا عام او ممكن باشد كه همان وظيفه است، وگرنه بايد آن را به حاكم برساند در صورتى كه حاكم بر حفظ آن قادر باشد. و اگر حاكم نباشد يا نزد حاكم هم در معرض تلف باشد نزد شخصى مورد اطمينان و امين كه بر حفظ آن توانايى دارد، وديعه بگذارد.

(٢)

مسأله ١٨- وقتى به سبب بيمارى يا غير آن براى مستودع نشانه مرگ پيدا شود

بر او واجب است وديعه را به مالك يا وكيل او در صورت امكان ردّ كند وگرنه به حاكم (ردّ نمايد) و در صورت نبودن حاكم به آن وصيت مى‌كند و بر آن شاهد مى‌گيرد. پس اگر از آن اهمال كند ضامن مى‌باشد. و بايد وصيت كردن و شاهد گرفتن طورى باشد كه نتيجه‌اش حفظ وديعه براى صاحب آن باشد، پس بايد جنس و خصوصيت آن را ذكر كند و جاى آن و مالك آن را بيان كند، و كفايت نمى‌كند كه بگويد: شخصى نزد من وديعه‌اى دارد. البته اگر وارث مستودع، از وديعه اطلاع داشته باشد و ثقه و امين باشد بطور كلى لازم نبودن وصيت و شاهد، تقويت مى‌شود.

(٣)

مسأله ١٩- براى مستودع جائز است كه مسافرت كند و وديعه را در جاى محفوظ سابقش نزد اهل و عيالش بگذارد

اگر مسافرتش ضرورى نباشد در صورتى كه حفظ آن متوقف بر حضور خود مستودع نباشد وگرنه بايد يا مسافرت را ترك كند و يا وديعه را به مالكش يا وكيل او برگرداند، و در صورتى كه متعذر باشد به حاكم (برگرداند) و اگر حاكم (هم) نبود ظاهر آن است كه وظيفه‌اش ماندن و ترك سفر است. و بنابر احتياط جائز نيست كه آن را (با خود) به مسافرت ببرد و لو اين كه راه امن باشد و سفر و حضر در حفظ آن مساوى باشد. و اگر گفته شود كه وديعه‌ها مختلف است و در مورد بعضى از آنها جائز است آن را به مسافرت ببرد، حرف خوبى است، ليكن بطور كلّى احتياط ترك نشود. و اقوى آن است كه جائز نيست آن را نزد امينى به وديعه بگذارد. و امّا اگر مسافرت براى مستودع ضرورى باشد پس اگر ردّ آن به مالك يا وكيل او يا حاكم ممكن نباشد وظيفه او است كه آن را در نزد امينى به وديعه بگذارد، و اگر امكان ندارد بايد آن را به مسافرت ببرد و بقدر امكان از آن محافظت كند، و ضمانى بر او نيست. ولى در