مى‌گيرد، مطابقت تصوّر نمى‌شود و بايد به شكلى رعايت شود كه تمام عدد به جز خرده آن را همه را فراگيرد. (١) پس در صد و بيست و يك، سه چهل تا حساب مى‌شود، و سه شتر ماده كه داخل سال سوم شده باشند پرداخت مى‌شود. و در صد و سى (شتر) دو چهل تا و يك پنجاه تا حساب مى‌شود و سپس دو شتر ماده كه داخل سال سوّم شده باشند و يك ماده شتر كه داخل سال چهارم شده باشد پرداخت مى‌گردد. و در صد و چهل (شتر) دو پنجاه تا و يك چهل تا حساب مى‌شود و سپس دو شتر ماده كه داخل سال چهارم شده باشند و يك شتر ماده كه داخل سال سوم شده باشد پرداخت مى‌گردد. و در صد و پنجاه تا، سه پنجاه تا حساب مى‌شود و سپس سه شتر ماده كه داخل سال چهارم شده باشند پرداخت مى‌گردد. و در صد و شصت چهار چهل تا حساب مى‌شود و چهار شتر ماده كه داخل سال سوّم شده باشند پرداخت مى‌گردد. و به همين ترتيب است تا آنكه به دويست برسد، سپس (در دويست شتر) مخيّر است ميان اينكه پنج (تا) چهل تا، حساب شود و پنج شتر ماده كه داخل سال سوّم شده باشند پرداخت گردد و يا چهار پنجاه تا حساب شود و چهار ماده شتر كه داخل سال چهارم شده باشند پرداخت گردد.

در گاو كه گاوميش را هم شامل مى‌شود دو نصاب است: «سى» و «چهل»، در هر سى تا (گاو، زكات آن) يك گاو نر يا ماده است كه داخل سال دوّم شده باشد. و در هر چهل (گاو، زكات آن) يك گاو ماده است كه داخل سال سوّم شده باشد. و در اينجا (نيز) بايد تا جايى كه ممكن است مطابقت را رعايت كند؛ پس در سى تا (گاو)، يك گاو نر يا ماده است كه داخل سال دوّم شده باشد و در چهل تا (گاو) يك گاو ماده است كه داخل سال سوّم شده باشد، و تا به شصت نرسد چيزى (واجب) نيست؛ و همين‌كه به شصت تا رسيد مطابق نشدن در اعداد اصلى (عقود) تصوّر نمى‌شود، وقتى سى تا سى تا، و يا چهل تا چهل تا، و يا هر دو با هم حساب شود.

پس در شصت تا، با سى شمرده مى‌شود و دو گاو كه داخل سال دوّم شده باشند پرداخت مى‌گردد. و در هفتادتا، با سى و چهل شماره مى‌شود. سپس يك گاو كه داخل سال دوّم شده باشد و يك گاو ماده كه داخل سال سوّم شده باشد پرداخت مى‌گردد. و در هشتادتا، دو چهل تا حساب مى‌شود و دو گاو ماده كه داخل سال سوّم شده باشند پرداخت مى‌گردد. و در نودتا، سه تا سى تا حساب مى‌شود و سه گاو كه داخل سال دوّم شده باشند پرداخت مى‌گردد و در صدتا، دو سى تا و يك چهل تا حساب مى‌شود و دو گاو كه داخل سال دوّم شده باشند و يك گاو ماده كه داخل سال سوّم شده باشد پرداخت مى‌گردد، و در صد و ده تا، دو چهل تا، و يك سى تا حساب مى‌شود. و در صد و بيست تا، مخيّر است كه چهار سى‌تا و يا سه چهل تا حساب كند.

و در گوسفند پنج نصاب است: «چهل تا (گوسفند)»، و (زكات) در آن يك گوسفند است. سپس «صد و بيست و يك (گوسفند)»، و در آن دو گوسفند است. سپس «دويست و يك (گوسفند)»، و در آن سه گوسفند است. سپس «سيصد و يك (گوسفند)»، و در آن بنابر احتياط چهار گوسفند است، و مسأله جدا مورد اشكال است. سپس «چهار صد تا و بيشتر از