آنگاه شخص ديگرى آن كار را از طرف او تبرعا انجام دهد، اين به منزله كار خود او است پس مستحق اجرت قراردادى مى‌باشد. و اگر (آن شخص) كار را از طرف مالك تبرعا انجام دهد، مستأجر مستحق چيزى نمى‌شود بلكه بجهت از بين رفتن مورد آن، اجاره باطل مى‌شود و عامل مستحق اجرتى بر مالك نمى‌باشد.

(٢)

مسأله ٣٤- براى انسان جايز نيست جهت بجا آوردن آنچه عينا بر او واجب است [اجير شود]

مانند نمازهاى يوميه و بجا آوردن آنچه بطور كفايى بر او واجب است، احتياطا، در صورتى كه وجوب كفايى آن به عنوان خاصّ خودش باشد مانند غسل دادن اموات و دفن و كفن آنها، اجير شود. و امّا آنچه كه از جهت حفظ نظام و احتياج مردم به آن واجب است مانند صنعت‌هايى كه به آنها نياز است و طبابت و مانند اينها اجير شدن براى آن‌ها و گرفتن اجرت بر آنها، اشكالى ندارد.

كما اينكه اجير شدن شخصى براى نيابت كردن از ديگرى- زنده و مرده- در آنچه كه بر او واجب است و نيابت در آن مشروعيت دارد، اشكالى ندارد.

(٣)

مسأله ٣٥- براى حفاظت كالا از گم شدن، و نگهبانى خانه‌ها و باغها از دزدى اجير شدن، در مدت معينى، جايز است‌

و شرط كردن ضمان بر اجير اگر گم شود يا دزد ببرد و لو اينكه از جهت كوتاهى او نباشد جايز است، به اين كه در ضمن عقد اجاره ملتزم شود كه اگر كالا گم شود يا چيزى از باغ يا خانه دزديده شود، خسارت آن را بكشد.

پس تضمين كشيك در صورتى كه چيزى گم شود، كار مشروعى است در صورتى كه بطور مشروع، ملتزم به آن شده باشد.

(٤)

مسأله ٣٦- اگر از شخصى بخواهد برايش كارى انجام دهد و او بجا آورد مستحق اجرت مثل كارش مى‌شود

، در صورتى كه از كارهايى باشد كه داراى اجرت است، و عامل، از كارش قصد تبرع نكرده باشد. و اگر قصد تبرع داشته باشد مستحق اجرتى نيست اگر چه قصد دستور دهنده (صاحب كار) دادن اجرت بوده است.

(٥)

مسأله ٣٧- اگر كسى را در مدت معينى براى به چنگ آوردن چيزهاى مباح، اجير نمايد

، مثل اينكه او را در يك ماه براى جمع‌آورى هيزم يا علف يا آب آوردن، اجير كند و قصدش از اجير كردن او اين باشد كه هر چه او حيازت مى‌كند ملك خود او (اجيركننده) باشد. پس هر چه را كه اجير در آن مدت، حيازت كند، ملك مستأجر مى‌شود، در صورتى كه قصد اجير اين باشد كه براى او كار كند و وفا به عقد اجاره نمايد. و امّا اگر اجير قصد كند كه ملك خودش باشد، ملك او مى‌شود و مستحق اجرت نمى‌باشد. و اگر چيزى را قصد نكند ظاهر آن است كه اباحه آنها به حال خود باقى مى‌ماند- با اشكالى كه دارد- و اگر او را براى حيازت آنها نه به‌