و در آخر سال مقدارى از آنها زياد بيايد، دادن خمس آن واجب است- كم باشد يا زياد- و امّا اگر فرش يا ظرف يا است و مانند اينها را- از چيزهايى كه با باقى ماندن عين آنها مورد استفاده قرار مى‌گيرد- بخرد ظاهر آن است كه خمس آنها واجب نمى‌باشد مگر وقتى كه از محلّ حاجت او بيرون رود كه در اين صورت احتياطا خمس آنها واجب است.

(٢)

مسأله ١٧- اگر براى سكونتش نيازى به خانه مثلا داشته باشد

و نتواند آن را بخرد مگر از درآمدش در طول چند سال، اقوى آن است كه در صورتى كه در هر سال بعضى از احتياجات خانه را بخرد، جزء مؤونه مى‌باشد؛ پس در يك سال مثلا زمين آن را و در سال ديگر سنگها و در سال سوم چوبهاى آن را مى‌خرد و هكذا، يا مثلا زمين آن را مى‌خرد و در طول چند سال، قيمت آن را مى‌پردازد در صورتى كه غير از اين طور برايش ممكن نباشد، و امّا اگر پول را چند سال نگاه دارد بمنظور اينكه بخرد، از مؤونه حساب نمى‌شود پس دادن خمس آن واجب است، كما اين كه جمع كردن پشم گوسفند را در طول چند سال بمنظور آنكه فرش يا لباسى كه برايش لازم است تهيه نمايد، در صورتى كه بغير اين صورت برايش ممكن نباشد، بنابر اقوى از مؤونه حساب مى‌شود.

و هم چنين است خريدن جهاز دخترش از منافع سالهاى- متعدد در هر سال مقدارى جهيزيّه، كه از مؤونه حساب مى‌شود، بر خلاف اينكه پولها را جهت خريدن آن جمع نمايد (كه از مؤونه حساب نمى‌شود).

(٣)

مسأله ١٨- اگر در اثناى سال درآمد، بميرد

ملاحظه كم كردن مخارج بقيه سال- بر فرض حيات او- ساقط مى‌شود، و خمس آنچه را اضافه بر مخارجش تا وقت مردن، دارد، واجب مى‌باشد.

(٤)

مسأله ١٩- اگر مال ديگر داشته باشد كه خمس آن واجب نيست‌

، اقوى آن است كه جايز است مؤونه را فقط از ربح هزينه نمايد اگر چه احتياط آن است كه مؤونه را بر ربح و آن مال، تقسيم نمايد.

ولى اگر كسى ديگر به جهت وجوب يا تبرّع-، مؤونه او- را به- عهده بگيرد، مؤونه حساب نمى‌شود و خمس تمام سود واجب است.

(٥)

مسأله ٢٠- اگر براى مؤونه‌اش در اول سالش، قرض نمايد

يا بعضى از چيزهاى مورد نيازش را به ذمّه بخرد يا قبل از پيدا شدن سود قسمتى از سرمايه را در مؤونه‌اش مصرف نمايد برايش جايز است به همان اندازه از سود كم كند (و خمس بقيه را بدهد).