قصد تملك اجير كند- مثل اين كه در جمع كردن هيزم و علف، غرض عقلايى داشته باشد و او را براى اين هدف اجير نمايد- آنچه را كه اجير به قصد وفا به اجاره به چنگ آورده جمع مى‌كند مالك آن نمى‌شود، پس در اين كه ديگرى آن را تملك كند، مانعى نيست.

(١)

مسأله ٣٨- اجاره زمين براى كاشتن گندم و جو بلكه براى آنچه از آن حاصل مى‌شود،- هر چه باشد- به مقدار معينى از حاصل زمين جائز نيست.

بلكه هم چنين (اجاره دادن) به مقدارى از گندم (مثلا) در ذمّه با شرط اين كه از حاصل زمين پرداخت شود (جائز نيست).

و امّا اجاره زمين به گندم يا جو يا غير آنها بدون آنكه مقيد باشند و بدون آنكه شرط باشد كه از حاصل زمين باشد اقرب آن است كه جايز است.

(٢)

مسأله ٣٩- عين اجاره شده در دست مستأجر در مدت اجاره، امانت است‌

؛ بنابراين تلف شدن و معيوب شدن آن را ضامن نمى‌باشد، مگر اينكه زياده‌روى و يا كوتاهى كند. و هم چنين است عينى كه از مستأجر در دست كسى است كه خودش را براى كارى در آن، اجير نموده است؛ مانند لباس براى خياطى و طلا براى ريخته‌گرى. كه او در صورتى كه تعدّى و تفريط نكند ضامن تلف و نقص آن، نيست. البته اگر با رنگ يا تنظيف يا دوختن، حتى با برش آن و مانند اينها آنها را خراب كند، ضامن است اگر چه قصد خراب كردن آن را نداشته باشد، بلكه هر چند كه استاد با مهارتى باشد و كمال فكر و دقت و احتياط را در كارش اعمال كرده باشد. و هم چنين است هر كسى كه براى كارى در مال مستأجر خود را اجير كرده باشد در صورتى كه آن را خراب كند، ضامن است.

و از اين قبيل است اگر قصاب براى كشتن حيوان اجير شود پس آن را به غير وجه شرعى ذبح نمايد بطورى كه حرام شود كه او ضامن قيمت آن است بلكه اگر تبرعا هم آن را كشته باشد، ظاهر همين است (كه ضامن است).

(٣)

مسأله ٤٠- ختنه كن اگر از حدّ آن تجاوز نمايد، ضامن است‌

اگر چه با مهارت باشد، و در ضامن بودن او در صورتى كه از آن تجاوز ننمايد- مثل اين كه اصل ختنه شدن به بچه ضرر برساند و بميرد- اشكال است كه اظهر ضامن نبودن او است.

(٤)

مسأله ٤١- پزشك اگر خودش بدون واسطه معالجه نمايد، ضامن است.

بلكه اگر طبق متعارف طبابت كند بعيد نيست كه ضامن باشد اگر چه مباشرت نكند. ولى اگر فلان دارو را تعريف كند و بگويد: براى فلان بيمارى منفعت دارد، يا بگويد: داروى تو اين است. بدون آن كه به او دستور آشاميدن آن را بدهد، اقوى آن است كه ضامن نمى‌باشد.

(٥)

مسأله ٤٢- اگر باربر بلغزد و آنچه كه روى كمر يا سرش مثلا بود بشكند، ضامن است‌