استطاعتش در شهر خودش حاصل شده باشد يا در مكه قبل از آنكه واجبش تبديل شود استطاعت پيدا كرده باشد بر او واجب است براى احرام عمره تمتع به ميقات برود و احتياط آن است كه به محلى كه زمين ميقات است، برود و از آنجا احرام ببندد بلكه خالى از قوت نيست. و اگر توانايى نداشته باشد برگشتن تا ادنى الحل كفايت مى‌كند و احتياط آن است كه به آنجايى كه از خارج حرم تمكن دارد و نرسيده به ميقات است برگردد، و اگر نمى‌تواند تا ادنى الحل خارج شود از همان موضع و جاى خودش محرم شود و احتياط آن است كه تا جايى كه مى‌تواند، برود.

(١)

گفتارى درباره صورت فشرده حج تمتّع‌

(٢) صورت آن اين است كه در ماههاى حج از يكى از ميقاتها براى عمره تمتع احرام مى‌بندد سپس داخل مكّه معظّمه شده، و هفت دور بيت را طواف مى‌نمايد، و نزد مقام ابراهيم (عليهم السّلام) دو ركعت نماز مى‌گزارد سپس هفت مرتبه بين صفا و مروه سعى مى‌نمايد، سپس احتياطا هفت دور طواف نساء بجا مى‌آورد، پس از آن دو ركعت نماز طواف نساء مى‌خواند؛ اگر چه اقوى آن است كه طواف نساء و نماز آن واجب نيست. سپس تقصير مى‌كند و در نتيجه همه آن چيزهايى كه بواسطه احرام بر او حرام شده بود حلال مى‌شود و اين صورت عمره تمتع است كه يكى از دو جزء حجش مى‌باشد.

سپس در مكه براى حج در وقتى كه مى‌داند به وقوف عرفه مى‌رسد، احرام مى‌بندد و افضل آن است كه اين احرام را در روز «ترويه» بعد از نماز ظهر قرار دهد. پس از آن به عرفات مى‌رود و در آنجا از ظهر روز عرفه تا غروبش بعنوان «وقوف» مى‌ماند، سپس از عرفات كوچ مى‌كند و به مشعر مى‌رود و در مشعر بيتوته مى‌كند و در روز «عيد قربان» بعد از طلوع سپيده تا طلوع آفتاب در مشعر وقوف مى‌كند سپس براى انجام اعمال روز عيد به منى مى‌رود، پس جمره عقبه را رمى مى‌كند، سپس قربانيش را نحر يا ذبح مى‌نمايد، سپس اگر بار اولش است بنابر احتياط سرش را مى‌تراشد، ولى غير او بين تراشيدن سر و تقصير كردن مخير است، و بر زنها لازم است تقصير نمايند. و بعد از تقصير همه چيز به جز زنان و بوى خوش حلال مى‌شود و احتياط آن است كه از صيد هم اجتناب نمايد، اگر چه اقوى آن است كه از جهت احرام بر او حرام نباشد؛ بلى بخاطر احترام حرم، بر او حرام مى‌باشد. سپس اگر بخواهد همان روز عيد به مكه مى‌آيد و طواف حج بجا مى‌آورد و دو ركعت نماز طواف را مى‌خواند، و سعى حج را انجام مى‌دهد، پس از آن بوى خوش بر او حلال مى‌شود، سپس طواف نساء را بجا مى‌آورد و دو ركعت نماز طواف‌