دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٤ - (٣) دفاع كلى از سياستمدارى امام على

پايبندى‌اش به ارزش‌هاىِ اخلاقى و تأكيدش بر آموزه‌هاى الهى، او را از اين‌كه به سياست‌هاى نامشروعْ دست يازد، باز مى‌دارد. امام، بارها به اين حقايق، اشاره كرده و از جمله مى‌فرمايد:

إنّي لَعالِمٌ بِما يُصلِحُكُم و يُصلِحُ أوَدَكُم ولكِنّي لا أرى إصلاحَكُم بِإِفسادِ نَفسي.[١]

به خدا سوگند كه دانايم به چيزى كه شما را رام گرداند و كجى‌تان را راست كند؛ وليكن نمى‌خواهم با رام كردن شما خود را تباه سازم.

امام، به روشنى مى‌فرمايد كه او نيز شيوه رام كردن مردم را مى‌داند و سياست‌هاى زورمدارانه‌اى را كه در كوتاه مدّت، صداها را خفه مى‌كند، مى‌شناسد، امّا به كار نمى‌برد و آنها را عامل فساد مصلح مى‌داند.

شگفتا! در نگاه على ٧، اين‌گونه كردارها، بيش از هر چيز، سياست‌مدار را به وادى هولناك زورمدارى، سلطه‌جويى و به تعبير آن بزرگ، به فساد مى‌كشاند و همين است كه صَلا در مى‌دهد: اصلاح به بهاى فسادِ مصلح، هرگز!

سخن بلند امام، نشان‌دهنده آن است كه اصلاحاتِ پندارى، بهايى جز فساد مصلح ندارد.

روشن است كه مراد امام، اصلاحات نامشروع است؛ مانند انجام دادن اصلاحات اقتصادى به بهاى قربانى شدن عدالت اجتماعى در جهان امروز. امام، چنين اصلاحاتى را بر نمى‌تابيد. او خوب مى‌دانست كه چگونه از يك سو مخالفان و سركشانِ پرنفوذ سياسى خود را فريب دهد و آنان را با وعده دادن به تأمين آزمندى‌هايشان ساكت كند، و اندك اندك، آنان را از ميان بردارد، و از سوىِ ديگر، به مردم، وعده برآوردن حقوق واقعى را بدهد، و در پيش‌ديد مردم، بر گسترش ارزش‌هاى الهى و انسانى تأكيد كند و چون پايه‌هاى حكومت را استوار كرد، به آنچه‌

[١]. نهج البلاغة: خطبه ٦٩. نيز، ر. ك: ج ٦ ص ٥٧٥( اصلاح شما با خراب كردن خودم؟ هرگز!).