دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٤٣ - ب دعوت نكردن به جنگ

خود نيز تأكيد كرد كه هرگز آغازِ به نبرد نكنند. به واقع، اين سياست امام، تأكيدى است بر صلح‌دوستى اسلام علوى و ارزش‌هاى انسانى، و مخالفت با ستيزه‌جويى.

امام، اين سياست را هماره معمول داشت و بر آن پاى فشرد. جندب ازدى مى‌گويد:

إنَّ عَلِيّا كانَ يَأمُرُنا فى كُلِّ مَوطِنٍ لَقينا فيهِ مَعَهُ عَدُوّا فَيَقولُ: لا تُقاتِلُوا القَومَ حَتّى يَبدَؤُوكُم فَأَنتُم بِحَمدِاللّهِ عز و جل عَلى حُجَّةٍ وتَركُكُم إيّاهُم حَتّى يَبدَؤُوكُم حُجَّةٌ أُخرى لَكُم.[١]

هرگاه همراه على ٧ با دشمن رو به رو مى‌شديم، به ما فرمان مى‌داد: «با آنان، نبرد نكنيد تا آنان، آغاز كنند؛ چرا كه شما بحمداللّه عز و جل برهان داريد و رها كردن آنان تا نبرد را آغاز كنند، برهانى ديگر است براى شما».

بدين‌سان، او نشان مى‌داد كه در فرهنگ او ستيزه‌گرى اصل نيست و صلح و آرامش، اصل است.

چنين بود كه امام، به نيروهاى رزم‌آورش سفارش كرده بود تا آغاز به جنگ نكنند و چون آتش جنگ با شروع دشمن، شعله‌ور شد و به يارى خداوند، دشمنْ شكست خورد، فراريان را نكُشند، بر مجروحان يورش نبرند، بدن‌ها را عريان نسازند، اجساد را مُثله نكنند و ... اينها و جز اينها در سيره جنگى علوى، نشان‌دهنده اين است كه جنگاورى در سياست آن بزرگوار، استثناست و تأكيد بر ارزش‌هاى انسانى و گسترش آن قاعده.

ب دعوت نكردن به جنگ‌

على ٧ بر رزم‌آورى، استوار گامى، ميداندارى، شورآفرينى و دشمن‌شكنى نيروهايش تأكيد مى‌كرد و از هر جهت، آنان را براى رزم، آماده مى‌ساخت؛ امّا

[١]. ر. ك: ج ٤ ص ٣٢٦ ح ١٧٨٦.