دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٠ - ٦ وحدت رويه قضايى

مجلس قضا، شكوه و وقار را حفظ كنند و جايگاه داورى را خُرد نينگارند؛ با مرافعه‌كنندگان، از سرِ مهر، سخن بگويند، و همگان را يكسان بنگرند و چنان نروند كه فرودستان، از اين‌كه از سرِ عدل، به حقّ خود دست‌يابند، مأيوس گردند. حضرت، يكى از اصحاب را از منصب داورى عزل مى‌كند، و چون او از چرايى عزلش سؤال مى‌كند، در پاسخ وى مى‌فرمايد:

إنّى رَأَيتُ كَلامَكَ يَعلو عَلى كَلامِ الخَصمِ.[١]

من ديدم سخن تو در داورى، بلندتر از خصم بود.

٥. نظارت دقيق بر عملكرد داوران‌

قاضيان، عامل سلامت جامعه‌اند و دستگاه قضايى، مسئول امنيت جامعه است. صلاح جامعه، بيشتر از هر چيز، در گرو سلامت دستگاه قضايى است. از اين رو، على ٧ در مقام ولايت امر مسلمانان، خود را مسئول عملكرد دستگاه قضايى مى‌دانست و تنها به پند و وعظ قاضيان، بسنده نمى‌كرد و به هشدار و تحذير، اكتفا نمى‌كرد؛ بلكه شخصاً بر عملكرد قاضيان، و حتى گاه بر چگونگى احكام قضات، نظارت مى‌كرد و به لحاظ نقش شگرفى كه دستگاه قضايى در سلامت جامعه و اصلاح امور داشت، با همه مسئوليت‌هاى سنگين و كارهاى فراوانى كه بر عهده آن بزرگوار بود، در فرصتى كه پيش مى‌آمد، به «دكّة القضاء» مى‌رفت و خود داورى مى‌كرد، تا الگويى درست از داورى را در پيش چشم مردم و قاضيان نهد.

٦. وحدت رويّه قضايى‌

از جمله امورى كه امير مؤمنان در داورى بر آن تأكيد داشت، همگونى‌

[١]. ر. ك: ج ٤ ص ٢٣٨ ح ١٦٥٦.