دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤١٤ - ٩ تأمين نيازهاى اوليه زندگى براى همه

ما جاعَ فَقيرٌ إلّا بِما مُتِّعَ بِهِ غَنِيٌ.[١]

تنگ‌دستى گرسنه نمانْد، مگر از آن رو كه توانگرى بهره‌مند شد.

دولت اسلامى، موظّف است كه از انباشته شدن بى‌رويّه ثروت در دست توانگران، جلوگيرى كند و زمينه‌هاى تمتّع استثمارگرانه اغنيا را از بين ببرد و با تلاش مستمر و برنامه‌ريزى دقيق، فرودستان را در جهت دستيابى به نيازهاى ضرورى زندگى، يارى رساند. امّا در اين جهت، در همان روزگار كوتاه حكومت و با آن همه درگيرى‌ها و توطئه‌ها و كارشكنى‌ها، دستِ‌كم، كوفه را به جايى رساند كه مى‌فرمود:

ما أصبَحَ بِالكوفَةِ أحَدٌ إلّا ناعِما؛ إنَّ أدناهُم مَنزِلَةً لَيَأكُلُ مِنَ البُرِّ ولَيَجلِسُ فِى الظِّلِّ و يَشرَبُ مِن ماءِ الفُراتِ.[٢]

اكنون در كوفه، همگان از زندگى بهره‌مندند و فرودست‌ترينِ آنها، نان و سايبان دارد و از آبِ فرات، بهره مى‌گيرد.

سفارش‌هاى امام ٧ به كارگزاران در توجّه به طبقات فرودست جامعه و به اصطلاح امروزى «قشرِ كم‌درآمد»، تكان‌دهنده است. امام، تنگ‌دستى فردى نصرانى را كه روزگارى توانگران، از توانِ او بهره گرفته‌اند و به هنگام پيرى و ناتوانى، او را رها كرده‌اند، بر نمى‌تابد[٣] و به تأمين زندگانى او از بيت‌المال، فرمان مى‌دهد و حاكمان را به جستجو در زواياىِ اجتماع، امر مى‌كند تا زمينگيران و مستمندان را دريابند و آنان را از چنگال فقر برَهانند.

[١]. ر. ك: ج ٤ ص ١٤٢ ح ١٥٢٢.

[٢]. ر. ك: ج ٤ ص ١٤٢ ح ١٥٢٤.

[٣]. ر. ك: ج ٤ ص ١٤٢ ح ١٥٢٥.