دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٠١ - ٩ پذيرش هديه، هرگز!

نگرانِ لغزش‌ها، تخلّف‌ها و ناهنجارى‌هاى ادارى باشد، ضرورى است. امام على ٧، تجسّس در احوال شخصى را در نظام حكومتى، به شدّت ممنوع كرد؛[١] اما بر مراقبت از كارمندان نظام اسلامى و نظارت بر رفتار كارگزاران از طريق تشكيلاتى اطّلاعاتى، تأكيد ورزيد، تا اين‌كه مبادا كارگزاران، در انجام دادن وظايفْ كوتاهى كنند و با تكيه بر قدرت و مسندى كه در اختيار دارند، به حقوق مردم، تجاوز روا دارند.

بخش‌نامه‌هاى امام در اين زمينه و نامه‌هاى آن بزرگوار به كارگزاران متخلّف، مانند: اشعث بن قيس، زياد بن ابيه، عبداللّه بن عباس، قدامة بن عجلان، مصقلة بن هبيره و منذر بن جارود، نشان‌دهنده آن است كه آن حضرت، در حكومت، از تشكيلات اطّلاعاتى بس نيرومندِ ناظر بر رفتار كارگزاران، برخوردار بوده است.

امّا آنچه در اين زمينه فوق‌العاده مهم است، اهل صدق و وفا بودن گزارشگران است، تا از يك سو به دقت بنگرند، به استوارى پى گيرند، از سرِ صدق، تحقيق كنند و در گزارش و واگويى، صداقت و وفا را پيشه سازند و ....

كسانى را كه على ٧ براى اين عمل بس مهم گزينش كرده بود، از آن چنان عدالت، صداقت و وثاقتى برخوردار بودند كه گزارش آنان، مبناى تشويق و تنبيه ادارى‌اش بود. نيكوكاران، با آن گزارش‌ها تشويق مى‌شدند و خيانتكاران را پس از اثبات جرم، تنبيه مى‌كرد، و فاسدان را براى عبرت ديگران، از كارْ بر كنار مى‌نمود.

٩. پذيرش هديه، هرگز!

امام على ٧ براى اين‌كه جلو رشوه‌خوارى را در نظام ادارى بگيرد و اين پديده پليد و فسادآفرين را از صحنه اجتماع پاك كند، گرفتن هديه را نيز ممنوع كرد.

[١]. ر. ك: نهج البلاغة: نامه ٥٣.