و مكرّر به كارگزاران، توصيه مى‌كرد كه در انضباط ادارى بكوشند و نظم در امور را فراموش نكنند و آنچه را بايد انجام دهند، در زمان‌هاى مقرّر سامان دهند و لحظه‌ها را با بى‌نظمى و به هم ريختگى تباه نسازند.

٥. گزينش كارگزاران شايسته و توانمند

كارگزاران، بازوان اجرايى حاكمان، و عاملان اقامه عدل و بسط قانون در جامعه هستند. شايستگى، توانمندى، استوارگامى و سلامت رفتارى آنان، بى‌گمان، مهم‌ترين نقش را در سامان‌يابى جامعه در ابعاد مختلف خواهد داشت. از اين رو، در نگاه على ٧، در گزينش كارگزاران، فقط شايستگى‌ها بايد حاكم باشد، و نه وابستگى‌ها. «شايسته سالارى»، اصلِ اساسى گزينش در سياست علوى است. صلاحيت اخلاقى، اصالت خانوادگى، تخصّص و توانايى، بايد معيار گزينش باشد، نه وابستگى‌هاى سببى، نَسَبى، جناحى و مسلكى، آن‌هم با پيرايه سياسى‌اش.

بر اساس آموزه‌هاى امام، مديران و مسئولان، در نظام اسلامى حق ندارند مناصب دولتى را بر اساس وابستگى‌هاى خانوادگى و يا سياسى تقسيم كنند. آنها حق ندارند كارهاى مردم را به كسانى بسپُرند كه اصالت خانوادگى ندارند؛ حق ندارند كسانى را بر كار بگمارند كه از مكرمت‌هاىِ اخلاقى و خوى نيكو به دورند؛ حق ندارند از كسانى كه توانايى لازم را ندارند و از تخصّص بايسته و نشاط مطلوب‌

دانش نامه امير المومنين «٧» بر پايه قرآن، حديث و تاريخ، جلد ‌٣، ص٤٠٠

برخوردار نيستند، در امور اجرايى بهره گيرند. كارگزارى، امانت است و جز به امين نبايد سپرده شود.

٦. تأمين نيازهاى اقتصادى كارگزاران‌

امام بر اين باور بوده كه كارگزاران، بايد از حقوق مادّى كافى برخوردار باشند. از نگاه امام‌على ٧، براى پيشگيرى از فساد و ايجاد زمينه‌هاى اصلاح، بهره‌مندى كارگزاران از درآمدى بايسته، ضرورى است. در اين صورت، آنان از يك‌سو از چنگ‌اندازى بر بيت المال خوددارى خواهند كرد و از سوى ديگر، مسئولان در تنبيه سركشان و خائنان و اصلاح فاسدان، توانمند خواهند بود و متخلّفان، بهانه‌اى براى تخلّف نخواهند داشت.

٧. توجه ويژه به نيروهاى مسلّح‌

نيروهاى مسلّح، دژهاى استوارِ حراست از كيان جامعه هستند. توانمندى نظامى جامعه، بى‌گمان، در امنيت آن و جلوگيرى از دست‌اندازى دشمنان و فراتر از آن، انديشه هجوم سركشان، بسى مؤثّر خواهد بود. از ديدگاه امام، نيروهاى مسلّح، بايد از توجّه ويژه مسئولان، برخوردار باشند. مسئولان بايد با نيروهاى نظامى، تعاملى چونان تعامل پدر با فرزند داشته باشند.

٨. لزوم تشكيلات ناظر بر عملكرد كارگزاران‌

دنيا، لغزشگاه است و جاذبه‌ها و كشش‌هاى دنيوى، لغزش‌آفرين. مسئولان، در گزينش كارگزاران، بايد نهايت دقّت را به كار گيرند تا مردمانى پيراسته‌جان، نيك‌خوى و استوارْ گام را براى كارگزارى برگزينند. اگر بر چنين هدفى نايل آمدند نيز نبايد از امكان فساد ادارى و به وجود آمدن تخلّف از قانون و ناهنجارى در رفتار، آسوده خاطر باشند. از اين رو، تشكيلاتى كه ناظر بر رفتار كارگزاران، و

[١]. ر. ك: ج ٤ ص ١٨ ح ١٣٧٦.