دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٨٨ - سياست اصلاح ادارى و اقتصادى

سختى‌ها درپى خواهد داشت؛ بلكه فراتر از آن، سرزنش‌ها، بهانه‌جويى‌ها و جوسازى‌ها به دنبال دارد؛ ولى شعار او اين است كه من، حق‌مدارم و حق را پاس مى‌دارم نه چيز ديگر را.

آن گاه، روز دوم خلافت، از جايگاه والاى رهبرى جامعه، و با توجّه به مسئوليت عظيم رهبرى، با صراحت فرمود:

ألا إنَّ كُلَّ قَطيعَةٍ أقطَعَها عُثمانُ، وكُلَّ مالٍ أعطاهُ مِن مالِ اللّهِ فَهُوَ مَردودٌ في بَيتِ‌المالِ، فَإِنَّ الحَقَّ القَديمَ لا يُبطِلُهُ شَي‌ءٌ، وَلَو وَجَدتُهُ وقَد تُزُوِّجَ بِهِ النِّساءُ وفُرِّقَ فِي البُلدانِ، لَرَدَدتُهُ إلى حالِهِ، فَإِنَّ فِى العَدلِ سَعَةٌ، ومَن ضاقَ عَنهُ العَدلُ فَالجَورُ عَنهُ أضيَقُ.[١]

بدانيد هر زمينى كه عثمان آن را بخشيد و هر ثروتى كه آن را از اموال خداوندى هديه كرد، به بيت المال باز مى‌گردد؛ چرا كه حقوق گذشته را چيزى از ميان نمى‌برَد و اگر اين ثروت‌ها را بيابم در حالى كه مهريه زنان شده يا در شهرها توزيع شده است، به جايگاهش باز مى‌گردانم؛ چرا كه عدالت را گشايشى است و هر آن كس كه عدالت برايش تنگ باشد، ستم بر او تنگ‌تر خواهد بود.

امام، در خطابه‌اى شورانگيز، بيدارگر و تأمّل‌آفرين، در همين روز، به گستردگى درباره مسئوليت زمامداران جامعه در تحقّق بخشيدن به عدالت اجتماعى، سخن گفت و تأكيد كرد كه در بهره‌بردارى از اموال عمومى، به هيچ‌كس امتياز ويژه‌اى نخواهد داد؛ و آنان كه از طريق غصب اموال عمومى، مِلك و آب و اسب‌هاى عالى و كنيزكان زيبا فراهم آورده‌اند، بدانند كه على، همه آنها را مصادره خواهد كرد و به بيت‌المال، باز خواهد گردانْد.

اين سخنان، چونان صاعقه‌اى فرود مى‌آمد و به‌سانِ پتكى سنگين، بر سر كسانى كه بُرده بودند و خورده بودند و اكنون نگران بودند، مى‌نشست و بسى سنگين بود و

[١]. ر. ك: ص ٥٧٠ ح ١٣٤٧.