فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥١٣ -       بررسى اين ديدگاه     
پاداش اعمال خود را دارند و شما پاداش اعمال خود را.»[١]
در روايتى ديگر دارد كه: «اشعث بن قيس پافشارى كرد. پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)فرمود: بشنويد و اطاعت كنيد زيرا آنها پاداش اعمال خود را دارند و شما پاداش اعمال خود را.»[٢]
ج ـ از عباده بن صامت روايت شده كه گفت: «پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)ما را فرا خواند و ما با او بيعت كرديم و از چيزهايى كه از ما تعهد گرفت آن بود كه در حال خوشى و ناخوشى و در سختى و آسايش و در پيشى او بر ما از او بشنويم واطاعت كنيم و با حاكم منازعه نكنيم. فرمود: «مگر آنكه كفر آشكارى از او ببينيد و نزد خداوند حجت داشته باشيد.»[٣]
بررسى اين ديدگاه:
اين ديدگاه را كتاب عزيز و سنت نبوى و سيره پيشوايان مسلمانان رد مى كند. چگونه مى شود كه اطاعت از ستمگر به طور مطلق يا در صورت عدم امر به معصيت، جايز باشد در حالى كه خداوند سبحان مى فرمايد: (وَ لاَ تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ * الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ وَ لاَ يُصْلِحُونَ)[٤] و اعتذار بعضى از
[١] مسلم: الصحيح ٣/١٤٧٤، كتاب الامارة، باب ١٢، حديث ١٨٤٦.
[١] مسلم: الصحيح ٣/١٤٧٥، كتاب الامارة، باب ١٢، ذيل حديث ١٨٤٦.
[١] مسلم: الصحيح ٣/١٤٧٠، كتاب الامارة، باب ٨، ذيل حديث ١٨٤٠ (شماره ٤٢) براى اطلاع از ديگر روايات در اين باره، به كتاب دراسات فى فقه الدولة الاسلامية ١/٥٨٠ ـ ٥٨٧ مراجعه كنيد زيرا اين كتاب در جمع روايات و كلمات صادره از فقها در اين مقام نهايت تلاش را به جا آورده است.
[١] شعراء: ١٥١ ـ ١٥٢ «از دستور اسراف كنندگان اطاعت نكنيد آنها كسانى اند كه در زمين فساد مى كنند و در اصلاح نمى كوشند.»