فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٣٢٦ - ٧ ـ تولى، تبرى، توقف     

هيچگاه از آن خاموش نمانده است و دستان مبارزين در هيچ برهه اى از زمان از سر حاكمان ضلالت پيشه كوتاه نبوده است... و در اين راه تعدادى از بهترين انسانها به شهادت رسيده اند. براى نمونه از اين مبارزان ظلم ستيز و فساد كش، كفايت مى كند كه ما از شهيد كربلا امام حسين نوه رسول خدا(صلى الله عليه وآله وسلم)و عبدالله بن زبير فرزند دو زبانه و سعيد بن جبير و زيد بن على بن حسين نام ببريم. هر يك از اينها به عنوان يك فرد از امت اسلامى عليه حاكمان ستمگر به انقلاب دست يازيدند و عليه آنان قيام كردند و تا مرز شهادت در نابودى آنان تلاش كردند.[١]

٧ ـ تولّى، تبرّى، توقف:

اباضيه «تولّى» و «تبرّى» را جزء مذهب خود مى دانند. اين دو عنوان ريشه در كتاب و سنت دارد و هر مسلمانى اجمالا آن را قبول دارد اما برداشت اباضيه از اين دو مفهوم با برداشت ساير مسلمانان فرق دارد كه ما با نقل عباراتى از كتابهاى آنها آن را بيان مى كنيم:

اصل ولايت به معنى موافقت در دين است. پس هر كسى كه در دين با تو موافق است دوست توست چه موافقت او را بدانى يا ندانى و چه آنكه تو به خاطر خطايى كه از او ديده اى در ظاهر از او بيزارى بجويى در حالى كه او توبه كرده و از آن كار پشيمان شده است. پس ملائكه عليهم السلام دوستان ما هستند زيرا آنان در اصل فرمانبردارى با ما موافقند و همين طور امتهاى گذشته دوستان ما هستند زيرا هر چند دستورات الهى به حسب شرايع مختلف، فرق دارد، اما دين خدا همان اسلام يعنى فرمانبردارى مطلق از احكام خداوند است.