فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٧٧ -       آيا اباضيه از خوارج است؟     

و مال مسلمانان را حلال نمى شمارد مگر براى دفع تجاوز و دفاع در برابر دشمن؟... چگونه آنان را از خوارجى به شمار آوريم كه آنها از جماعت مسلمانان جدا شده و عليه آنها خروج كرده اند و به كشتار مسلحانه عليه مسلمانان دست يازيده اند و جان و مال آنها را به ناحق، حلال دانسته و به تكفير آنان مبادرت ورزيده اند. اباضيه ولايت محكمه اولى را پذيرفته اند اما اين ولايت شامل كسى نمى شود كه بعداً عليه دين قيام كرده و راه طغيان و عصيان را در پيش گرفته است.[١]

٢ ـ اباضيه با صفريه و ازارقه و هم مسلكان آنها در چيزى جز ردّ حكميت على و معاويه، همراه نيستند، اما حلال دانستن جان و مال مسلمانان و به مشرك بودن آنها حكم كردن تنها ازارقه و صفريه و نجديه بدان قائلند و با همين نظر، حريم مسلمانان را مباح مى دانند. از آنجا كه مخالفان ما بى مبالاتى مى كنند و زحمت بحث را براى رسيدنِ به حق به خود نمى دهند، بين اباضيه كه ريختن قطره اى از خون موحّدان را مباح نمى دانند و ديگران، كه خون شخص را با ارتكاب معصيت كبيره حتى كشتن كودكان را به خاطر پدران آنها جايز مى دانند، خلط مى كنند در حالى كه بين آنها جداً فرق بزرگى است مانند فرق بين مستحل و محرم است.

سپس مى گويد: در ابتدا نام خوارج معهود نبود. اين نام پس ازبالا گفتن كار ازارقه رواج يافت. اين نام در بين اصحاب على(عليه السلام)چه منكران تحكيم و چه راضيان به آن، شناخته شده نبود و شايد اولين بار اين نام پس از استقرار و ثبات خلافت معاويه ظهور كرد و آنان بودند كه در اين مسأله بين منحرفان و سايرين