فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥٢٢ - ٤ ـ تقيه در قول و عمل     

نواصبى او را كه بندگى شاهان و ستمگران را خوش داشتند و براى اقامه عدل و دين (به خيال خودشان) تلاش مى كردند، خوار گرداند. نظر اكثر امت در اين زمان بر وجوب قيام عليه شاهان مستبد و مفسد است. مردم عثمانى بر سلطان عبدالحميد خان قيام كردند و سلطنت او را بر انداختند و با فتواى شيخ الاسلام از حكومت خلعش نمودند.[١]

٤ ـ تقيه در قول و عمل:

ازارقه مى گويند كه تقيه هم در قول و هم در عمل حرام است. در عين حال نجديه آن را جايز مى دانند.[٢] چه بسا گفته شده كه همه خوارج تقيه را حرام مى دانند هر چند مؤمن مكره واقع شود و خطر جان برود.[٣]

بررسى: تقيه بر حسب تقسيمات احكام، بر پنج قسم تقسيم مى شود. يك قسم آن واجب و قسم ديگر حرام است. تقيه اگر براى حفظ جان، عرض و مالهاى ارزشمند باشد واجب است و اگر تقيه به مفسده بزرگى مثل نابودى دين و پنهان ماندن حقايق بر نسل هاى آينده منجر گردد، حرام است.

شيخ مفيد مى گويد: تقيه در دين در صورتى كه خوف جان در بين باشد،