فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٣٦٢ -       مجلس عزابه كجا تشكيل مى  شود؟     

رياست آن را بر عهده دارد چنانكه در جبل[١] نفوسه اين گونه است. اين امور عبارتند از مسائل مربوط به اجراى حدود، امنيت عمومى و مشكلاتى كه از سطح يك قريه فراتر است. مجلس بزرگ يا مجلس عمومى عزّابه همان مجلسى است كه شيخ بزرگ رياست آن را بر عهده دارد. او علاوه بر اين، رياست عزّابه شهر خود را نيز بر عهده دارد و در دوران كتمان جانشين امام مى باشد. ديگر اعضاى اين مجلس، مشاوران او و رؤساى عزّابه شهرهاى ديگر هستند. مقر آنان مركز و پايتخت كشور است. آنان در هر سه ماه يكبار با حضور شيخ جلسه دوره اى و هنگام ضرورت جلسه اضطرارى تشكيل مى دهند. فرمان اين مجلس بر كل كشور قابل اجراست. شوراهاى ديگر از لحاظ مادى و تشكيلاتى تابع اين مجلس هستند. اين مجلس قدرت حقيقى جامعه اباضى به شمار مى رود اما مجالس ديگر، همكار و مجرى آن محسوب مى شوند. مقر شيخ بزرگ بايد در مركز كشور باشد و اگر محل ديگرى را غير از اين مكان براى سكونت انتخاب كرد در اين صورت بايد كارها را در مركز حكومت انجام دهد; نه در محل سكونتش چنانكه ابو هارون موسى بن هارون، ابو عبدالله بن جلداسن لالوتى، ابو يحيى ارّجانى و ديگران اين گونه عمل مى كردند.

در جامعه اباضى، شيخ بزرگ تمامى اختيارات امام عادل را دارد و به تمامى امور مهمه اى كه در شرايط زندگى براى مردم پيش مى آيد اقدام مى كند. او طبق نظر مجلس شورا كار مى كند و قبل از موافقت آن، حق صدور رأى را ندارد مگر در احكام ثابت دينى. او مى تواند شخصى را به عنوان مفتى به جانشينى خود برگزيند. منظور از اين مفتى، كسى است كه نصوص احكام را كه از شرع شريف