فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٥٨ - كلام ديگرى از امام درباره خوارج     
١١ ـ محمد بن حرب.
١٢ ـ يحيى بن كامل.
سه نفر اخير اباضيه هستند همان طورى كه يمان، بيهسيه و ابو عبيده، صفريه است. به زودى در فصل جداگانه اى اسامى سرانشان را ذكر خواهيم كرد.[١]
كلام ديگرى از امام درباره خوارج:
امام على(عليه السلام)درباره خوارج سخنى دارد كه پس از پايان كار آنها بيان نمود و آن اينكه: پس از من خوارج را نكشيد زيرا كسى كه حق را مى طلبد و به آن نمى رسد مانند كسى نيست كه باطل را مى طلبد و به آن دست مى يابد.[٢] اين سخن نشان مى دهد كه انحراف خوارج از حق، كار برنامه ريزى شده اى نبوده و همان تحجر و سطحى نگريشان آنان را به اينجا كشانده است. آنان از روى جهالتِ آميخته با عناد، منكر حق بودند. از همان اول دنبال حق بودند اما در رسيدن به آن به خطا رفتند و در دام شيطان و نفس امّاره گرفتار آمدند و اين در مقابل شيوه معاويه و سپاهيان اوست چون آنها دنبال باطل بودند و از روى عمد و علم بر مركب گمراهى سوار شدند. در بحثهاى گذشته متوجه شديد كه معاويه از همان ابتدا هدفى جز بركنارى على از منصب خلافت و غصب آن نداشت و قتل عثمان و پيراهن او و اينكه او مظلومانه در خانه اش كشته شده، موضوعاتى بودند كه براى جلب عاطفه ديگران و گمراهى فرومايگان به كار مى گرفت. از اين
[١] ابن ابى الحديد: شرح نهج البلاغه ٥/٧٤ ـ ٧٥.
[١] رضى: نهج البلاغه، خطبه ٦٠.