فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤٧٤ - ٢ ـ حكم مرتكب كبيره از جهات سه گانه     

چه بسا علمى كه مثل جهل مركب مى ماند كه اندك آن براى انسان زياد است.

چه بسا علمى كه جهل در مقايسه با آن قابل ستايش است و نسبت دادن جهل به آن تمجيد و شكرگزارى از آن است.

٢ ـ حكم مرتكب كبيره از جهات سه گانه:

اولين مسأله ـ پس از مسأله امامت ـ كه آشوب بزرگى بين مسلمانان به وجود آورد و آنها را به دو فرقه بلكه به فرقه ها تقسيم كرد، مسأله حكم مرتكب كبيره بود كه از سه جهت مى توان حول آن بحث نمود:

جهت اول: آيا مرتكب كبيره مؤمن است يا مشرك؟

جهت دوم: آيا مرتكب كبيره مؤمن است يا كافر؟

جهت سوم: آيا مرتكب كبيره مخلّد در آتش است يا نه؟

قضيه به اين بر مى گردد كه آيا عمل جزء ايمان است يا نه؟ بنابر اول (كه عمل جزء ايمان باشد) اگر شخصى حكمى از احكام اسلام را نديده بگيرد مثل آنكه حرامى را مرتكب شود يا واجبى را ترك نمايد بدون آنكه منكر حرمت و وجوب آن شود بلكه صرفاً به خاطر غلبه هواى نفس بر عقل او باشد در چنين شرايطى شخص از دايره ايمان خارج مى شود. اما بنابر دوم (كه عمل جزء ايمان نباشد) او همچنان مؤمن محسوب مى شود و تنها عنوان فسق و عصيان بر او منطبق مى گردد. براى روشن شدن مقام بحث به آراى مختلفى كه در اين باب وجود دارد، اشاره مى كنيم: