فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٣١ - ورود حكمان در موضوعى كه به آنها واگذار نشده بود     

كند. چنانچه شوراى مهاجرين و انصار كسى را برگزيد و او را امام و رهبر ناميد، خشنودى خداوند فراهم آمده است. اگر كسى از امر شورا با بهانه جويى يا بدعت گذارى سرپيچى نمايد، شورا او را از اين سرپيچى باز مى دارد و اگر امتناع ورزد به خاطر مخالفتش با مؤمنين با او مى جنگد و خداوند او را بدانچه رو آورده، وامى گذارد.[١]

چهارم: وقتى پژوهشگر به اين نتيجه رسيد كه عثمان در خانه اش مظلومانه كشته شده و بايد قاتلان او قصاص شوند، در اين صورت شكى نيست كه اين كار، وظيفه ولى دم است. خداوند سبحان مى فرمايد: (وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا فَلاَ يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا ).[٢]

آيا معاويه ولىّ دم است يا آن كه فرزندان مقتول و ذريه او ولى دم هستند؟ بر اساس معيارهاى شرعى معاويه ولىّ دم نيست. ولىّ دم فرزندان عثمانند. آنها حق قصاص دارند اما آنها وقتى به اين حق مى رسند كه قضيه را به يك دادگاه با صلاحيت ارجاع دهند تا او در اين باره نظر بدهد و اگر دادگاه از رسيدگى عاجز ماند، آنگاه آنها مى توانند از ديگران كمك بخواهند; نه آنكه از ابتدا به اين كار اقدام كنند. به همين خاطر مى بينيم كه امام، معاويه را به اين خونخواهى نكوهش مى كند و او را لايق و شايسته اين كار نمى داند و به او مى نويسد:

«مى پندارم كه بيعتِ با من، تو را به اين انديشه فاسد واداشته كه مرا درباره