فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥١٤ -       بررسى اين ديدگاه     

اهل آتش را نقل كرده، مى فرمايد: (وَ قَالُوا رَبَّنَا إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَ كُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلاَ).[١] فراوان از رسول خدا روايت شده كه فرمود: «در معصيت خالق، اطاعت از مخلوق جايز نيست.»[٢]

امام رضا از پدرانش روايت مى كند كه رسول خدا(صلى الله عليه وآله وسلم)فرمود: «چنانچه كسى سلطان را به چيزى خوشنود سازد كه خشم خدا را بر انگيزد، از دين خدا خارج شده است.»[٣]

مسلم در صحيحش از ابن عمر روايت مى كند كه پيامبر فرمود: «مرد مسلمان بايد از حاكم حرف شنوى و اطاعت داشته باشد مگر آنكه به معصيت فرمان دهد كه در اين صورت شنيدن و اطاعت كردن جايز نيست»[٤] و روايات ديگرى از اين قبيل هست كه از اطاعت پيشواى ستمگر را به طور مطلق يا در صورت امر به معصيت نهى مى كند. دقت در اين روايات از حرمت اطاعت به طور مطلق حكايت مى كند. چرا چنين نباشد و حال آنكه متقى هندى در كنز العمال از انس روايت مى كند كه حضرت فرمود: «طاعتى ندارد كسى كه از خدا اطاعت نمى كند»[٥]

البته! هر آنچه درباره حرمت اطاعت ذكر كرديم مشروط به قدرت و توان