فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥١١ -       اول ـ در لزوم و عدم لزوم اطاعت از حاكم ستمگر     

از زمامدار ستمگر است. اهل سنت معتقدند كه اطاعت از زمامدار ستمگر به طور مطلق واجب است چه به معروف امر كند و چه به منكر فرمان دهد يا اطاعت در خصوص جايى است كه به معصيت فرمان ندهد. هر يك از اين دو رأى پيروانى دارد و ما بعضى از سخنان آنها را در اينجا ذكر مى كنيم:

١ ـ احمد بن حنبل در رساله اى كه براى بيان عقايد اهل سنت تأليف نموده است، مى گويد: «اطاعت و فرمانبردارى از پيشوايان و امير مؤمنان، نيكو كار باشند يا تبه كار و نيز اطاعت از كسى كه عهده دار خلافت است، واجب است. مردم بر اين مسأله اتفاق نظر دارند و آن را پذيرفته اند و كسى كه با شمشير بر مردم مسلط شده وخود را امير المؤمنين خوانده نيز چنين است.»[١]

٢ ـ شيخ ابو جعفر طحاوى حنفى (متوفى ٣٢١) در رساله اش به نام «بيان السنّة و الجماعة» كه به عقيده طحاويه شهرت يافته است، مى گويد: ما نماز را پشت سر هر مسلمان نيكوكار و تبه كار جايز مى دانيم تا آنجا كه مى گويد: از اطاعت او دست برنمى داريم. اطاعت او را مانند اطاعت خداوند عزوجل بر خود واجب مى دانيم تا مادامى كه امر به معصيت نكرده باشد.»[٢]

٣ ـ ابو يسر محمد بن عبدالكريم بزدوى مى گويد: «امام و رهبر اگر ستم كند و فاسق شود نزد پيروان ابوحنيفه از امامت منعزل نمى شود واين همان مذهب مورد اعتماد است.»[٣] سخنان ديگرى نيز در مسأله هست كه شما در جزء اول در