دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ٦٠٧
بولس سلامة
در سال ١٩١٠ ميلادى در شهرستان «جزين» لبنان به دنيا آمد و در دانشگاه يسوعى لبنان در رشته حقوق ادامه تحصيل داد. سپس به شغل قضاوت پرداخت، او آثار ادبى و فكرى بسيارى از خود به جاى گذارده است. سلامه در سال ١٩٧٩ ميلادى وفات يافت. از آثار معروف او «ملحمة١ ايام العرب» و «ملحمة عيد الغدير» مىباشد. زندگانى امام حسين (ع) و حادثهى كربلا بخش پايانى ملحمهى «عيد الغدير» است. نويسنده آغاز داستان را با نقل اختلاف بين امّيه و هاشم آغاز كرده و بسيارى از حوادث ملحمه را بر اين مبنا، نهاده است. بولس اوج اين اختلاف و درگيرى را در جريان عاشورا مىبيند، اگرچه مانند برخى مستشرقين تلاش نمىكند واقعه را در يك نزاع قومى و درگيرى قبيلگى خلاصه نمايد، لذا اشارات خوبى به انگيزهى قيام امام حسين (ع) و اهداف والاى حضرت كرده، همان امورى كه او را به سرودن ملحمه ترغيب نموده است.
زبان نو، عبارات تازه و استدلالهاى غير تقليدى از خصائص و شيوههاى احتجاج در ملحمهى سلامة مىباشد. عاطفه در ملحمهى او با نوعى احساس خشم و نفرت درآميخته و در ترازوى اندوه و انتقام، هماره انتقام را پيروز مىيابيم. فضاى حاكم بر ملحمهى او فضاى حماسه، عاطفه و انتقام است. ملحمه عيد الغدير از ملاحم مشهورى است كه جايگاه مناسبى را در ادب عربى به خود اختصاص داده است. بولس سلامه ملحمهسراى مسيحى براى سرودن اين اثر زيباى خود سه ماه به بررسى تاريخى داستان از منابع معتبر تاريخى مىپردازد و سه ماه ديگر نيز آن را به نظم درمىآورد و مىگويد: «درست است كه من يك مسيحى هستم ولى تاريخ تعلّق به همهى جهان دارد. من آن مسيحىام كه در برابر عظمت مردى كه ميليونها انسان در شرق و غرب، روزى ٥ نوبت نام او را فرياد مىكنند، كرنش مىكنم.»٢
سپس در پاسخ به اين سؤال كه چرا على (ع) و فرزندانش را بدين منظور برگزيده است، به دلاورى، مردانگى، صبر، شجاعت و حقگويى آن بزرگان اشاره مىكند و شيفتگى خود را به صفات و خصايص والاى آنان، برملا مىسازد. او مىگويد: «اگر تشيع، حبّ على (ع) و اهل بيت او، قيام بر عليه ظلم و بيداد و تأثر و اندوه از آنچه بر حسين (ع) و فرزندانش رفته است مىباشد؛ من شيعه هستم٣
-*-