دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ٥٠١
شيخ صالح تميمى
ابو سعيد، شيخ صالح بن درويش بن على بن محمّد حسين بن زين العابدين كاظمى نجفى حلّى بغدادى معروف به شيخ صالح تميمى شاعر مشهور قرن سيزدهم هجرى كه در سال ١٢١٨ ه. ق در كاظميّه به دنيا آمده و به سال ١٢٦١ (ه. ق) در همان شهر وفات يافته و در آنجا دفن شده است.
ابو سعيد از شعراى شيعه در كاظمين بود. وى پس از مقدمات فنون ادب در اوائل عمر خويش پدرش را از دست داد و در سايهى جدّش شيخ على تربيت يافت و فنون شعر را از وى فراگرفت و نيز با وى به نجف هجرت نمود و به حوزهى درس علماى نجف منجمله سيد مهدى بحر العلوم ملحق گرديد و به جهت مشاعره با علامه بحر العلوم از اعضاى فعال «انجمن پنجشنبه» نجف گرديد. وى ترقى علمى و ادبى شايانى يافت و از بزرگان شعر و ادب به حساب آمد و حتى او را «ابو تمام قرن سيزدهم هجرى» مىخوانند.
ابو سعيد در سال ١٢٤١ هجرى از نجف به حلّه هجرت كرد. او علاوه بر شاعرى اطلاعات وسيعى در نسبشناسى و قصص عرب داشت و اشعار بسيارى از عصر جاهلى و اسلامى را از حفظ داشت.
شيخ صالح داراى مؤلفات بسيارى است. از مشهورترين آنها كتاب «شرك العقول فى غريب المنقول» كه تاريخى سندى است و حوادث مابين سالهاى ١٢٠٠ تا ١٢٤٠ قمرى را كه شامل جنگها و حوادث عصر خويش است را نگاشته است. كتاب «الاخبار المستفادة من منادمة الشاهزاده»، «درر النحور فى مدائح الملك منصور»، «ديوان شعر» كه فرزندش شيخ كاظم تميمى تدوين و طبع كرده است.
وى اشعار بسيارى در مناقب امير المؤمنين على (ع) و رثاى ابى عبد اللّه سيد الشهداء سروده است كه از شهرت خاصى برخوردار است. قسمتى از اشعار وى را سيد محسن امين عاملى در اعيان الشيعه ضبط نموده است١.
***
١ - قساورة يوم القراع
رماحهم ***** تكفلن أرزاق النّسور القشاعم
٢ - مقلّدة عن عزمها بصوارم ***** لدى الروع أمضى من حدود الصوارم
٣ - أشّد نزالا من ليوث ضراغم ***** و أجرى نوالا من بحور خضارم
٤ - غدا ضاحكا هذا و ذا متبسّما ***** سرورا و ماثغر المنون بباسم
٥ - و ما سمعت أذني من الناس ذاهبا ***** إلى الموت تعلوه مسرة قادم
٦ - كأنهم يوم (الطّفوف) و للضبا ***** هنالك شغل شاغل بالجماجم٢
١ - آنها در روز جنگ همانند شيرهايى بودند كه تيرهايشان رزق كركسهاى
بزرگ را تأمين مىكرد.
٢ - در هنگام جنگ، عزم و ارادهاى را همانند شمشير به خود بسته بودند كه (اين اراده) از لبههاى شمشيرهايشان تيزتر و استوارتر بود.