دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ٢٧٥
ابن مكّى نيلى
سعيد بن احمد بن مكّى نيلى، مؤدب، از ادباى مشهور شيعه در اواسط قرن ششم هجرى است. وى در بغداد مىزيست، از فدائيان عترت طه بود كه در راه عقيده و مذهب و ستايش اهل بيت فراوان شعر سرود، بدان حد كه او را به غلو و افراط نسبت دادند.
ابن شهر آشوب در «معالم العلماء» او را در شمار پرهيزكاران از سرايندگان نام برده است.
ياقوت حموى مىنويسد: او شيعه مذهب، نحوى دانشورى بود كه با لغت و ادب آشنا و در شيعهگرى راه افراط و مبالغه مىپيمود و شعر نيكويى دارد. بيشتر اشعارش در ثنا و ستايش اهل بيت سروده شده و در غزلسرايى لطيف است.١
او در حدود ١٠٠ سال عمر كرد و به سال ٥٦٥ ه. ق. درگذشت.٢
***
١ - أبكى عليه و لو أن
البكاء على ***** سوي بني احمد مختار ما خلقا
٢ - تاللّه كم قصموا ضهرا لحيدرة ***** و كم بروا للرسول المصطفى عنقا
٣ - و اللّه ما قابلوا بالطف يومهم ***** إلا بما يوم بدر فيهم سبقا٣
١ - براى او (امام حسين «ع») مىگريم. زير گريه فقط براى فرزندان
پيامبر «ص» آفريده شده است.
٢ - سوگند به خدا كه چه بسيار پشت حيدر را شكستند و چه بسيار سر رسول مصطفى (ص) را از بدن جدا كردند.
٣ - سوگند به خدا كه جنگ روز طف فقط به خاطر انتقام روز بدر بود.
***
مدح رسول اللّه و اهل بيت او:
١ - و «محمّد» يوم
القيامة شافع ***** للمؤمنين و كلّ عبد مقنت
٢ - و علىّ و الحسنان إبناء فاطم ***** لمؤمنين الفائزين الشيعة
٣ - و على زين العابدين و باقر العلم ***** التقّى و جعفر هو منيتي
٤ - و الكاظم الميمون موسى و الرّضا ***** علم الهدي عند النوائب عدّتى
٥ - و محمد الهادى الى سبل الهدى ***** و علىّ المهدي جعلت ذخيرتى
٦ - و العسكرييّن اللذين بحبّهم ***** أرجو اذا أبصرت وجه الحجّة٤
١ - رسول خدا در روز حشر، شفيع مؤمنان و بندگان رام و مطيع باشد.
٢ - على با دو فرزندش (زادگان فاطمه)، شيعيان را به رستگارى رسانند.
٣ - و زين العابدين على، باقر علم پيامبر، محمد و ازآنپس زادهاش جعفر، رهبر آمالاند.