فصل‌بندى جلد اول كتاب بر اساس ادوار تاريخى ظهور شاعر صورت پذيرفته است به طورى كه شاعران عرب به پنج دوره‌ى متمايز تقسيم شده‌اند و در آغاز هر دوره مختصات و مشخصات مرثيه در آن دوره و تغييرات مرثيه‌سرايى نسبت به دوره‌ى ما قبل تشريح گرديده است.

جلد دوم كتاب كه شامل شاعران غير عرب (اعم از ايرانى و ساير ملل) مى‌باشد در سه فصل شاعران متقدم، متأخر و معاصر به تفكيك زمانى مشخص شده‌اند. شاعران متقدم و متأخر بر اساس سال وفات و معاصرين بر مبناى سال ولادت طبقه‌بندى گرديده‌اند.

از شاعران معاصر آنان‌كه در قيد حيات نبودند و يا به علت اشتهار، زندگى‌نامه و نمونه‌هاى اشعار آنان در دسترس بود با تحقيق اسنادى و رجوع به كتابخانه‌ها، اطلاعات مورد نياز جمع‌آورى و اشعار آنان از بين كتب آنها يا مجموعه‌هاى گردآورى شده گزينش گرديد. ساير شاعران معاصر - كه بيش از نيمى از شاعران معاصر گردآورى شده‌اند - با مراجعه و ارتباط مستقيم با آنان، زندگى‌نامه و اشعارشان اخذ گرديد.

در پايان به مصداق من لم يشكر المخلوق لم يشكر الخالق لازم مى‌دانم:

- از استاد ارجمند و قرآن‌پژوه معاصر جناب آقاى بهاء الدين خرمشاهى كه در شرايطى دشوار و مجالى تنگ با سعه‌ى صدر خواسته‌ى نويسنده را اجابت فرمودند و مقدمه‌اى قرآنى بر اين كتاب نوشتند، سپاس و امتنان خود را ابراز نمايم.

- از برادر گرامى جناب آقاى فكرى معاون محترم فرهنگى و آموزش آن سازمان كه ما را مرهون مساعى جميله خويش ساختند و ساير دست‌اندركاران امور چاپ آن سازمان تشكر و قدرنمايى نمايم.

- از همسر فرزانه‌ام كه در تمام مراحل كار، يار و مددكارم بودند تشكر مى‌نمايم.

- از سركار خانم الهه هاديان كه در ترجمه بعضى اشعار شاعران عرب مرا يارى دادند تشكر مى‌نمايم.

- همچنين از فرزندان عزيزم كه در استفاده از منابع و نوشتن اشعار گزينه شده و تقابل نسخه‌هاى حروفچينى شده، مدد كارم بودند، تشكر مى‌نمايم.

آرزومندم كه همگى مورد عنايت و مرحمت سالار شهيدان (ع) واقع گردند.

مرضيه محمد زاده آبان ماه ١٣٨٢ هجرى شمسى رمضان المبارك ١٤٢٤ هجرى قمرى