محمد اقبال فيلسوف بزرگ پاكستانى در سال ١٨٧٣ ميلادى در شهر «سيالكوت» پاكستان به دنيا آمد و به كشورهاى بسيارى براى طلب علم سفر كرد. در سال ١٩٠٨ به وطنش برگشت و به عنوان وكيل مشغول به كار شد و در دانشكده «الشرقية» در لاهور به تدريس فلسفه و تاريخ پرداخت... او به دانشگاههاى كمبريج انگليس و «مونيخ» آلمان ملحق و به زبانهاى گوناگون آشنا و در آنها مقاله نوشت. تفكر «اقبال» با اصلاحات دينى مقرون است. او در سال ١٩٣٨ م وفات يافت. سخنرانيهاى او در كتابى به نام «اصلاح الافكار الدينية فى الاسلام» منتشر گرديده است١

-*-
فى الكعبة العليا و قصّتها ***** نبأ يفيض دما على الحجر
بدأت باسماعيل عبرتها ***** و دم الحسين (ع) نهاية العبر٢
در حقيقت، نهضت حسين (ع) تكميل مناسك حج است. مناسكى كه اسماعيل (ع) با تسليم خود آغازگر عبرتهاى آن بود و حسين (ع) با خون خويش آن را مهر كرد.