دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ١٢٤
اَفوَه حِمّانى١
ابو الحسين على بن محمّد بن جعفر از سادات حسينى، از نسل زيد شهيد و متوفّى به سال ٣٠١ ه. ق است. وى از مردم حمان كوفه و از قبيله بنى تميم و معروف به «افوه حمّانى» است. كه به جهت بزرگى دهان و بيرون زدن دندانهايش به «افوه» شهرت داشت. يكى از بزرگان خطبا و شعراى نوآور بنى هاشم است كه نام او و شعر او معروف خاص و عام گشته و همه او را به حسن سبك و حسن تلفيق مىشناسند. گذشته از اينها علم فراوان، عظمت خانواده، بزرگوارى و شخصيت بارز و نسب علوى پربركت او باعث شد كه به بلندترين قلّهى عظمت برسد. وى مفتى، فقيه، خطيب، شاعر، مدرس و سخنگوى بنى هاشم بود، مقام او در شاعرى بين بنى هاشم مانند عبد اللّه بن المعز در ميان بنى عباس بود. ديوان بزرگ داشت و قصائد حماسى در مناقب اهل بيت (ع) مىسرود كه منتخبى از آنها در الغدير مسطور است.
از حمّانى فرزندان با شخصيت و دودمانى از علما، پيشوايان و شخصيتهاى بزرگ كه برخى در طليعه شعرا و ادبا و خطبا قرار گرفتهاند بهجا مانده است. خاندان مشهور قزوينى كه بنيادهاى اصيل و عميقى در علم و فضل و ادب داشته و در شهرهاى مختلف عراق مىزيند از فرزندان حمانى مىباشند.
-*- وى اشعارى در مورد حسنين عليهما السّلام سروده است كه نمونهاى
از آن را مىآوريم:
أنتما سيّدا شباب الجنا
***** ن يوم الفوزين و الروعتين
يا عديل القرآن من بين ذا الخلق ***** و يا واحدا من الثقلين
انتما و القرآن فى الارض مذأ ***** زل مثل السّماء و الفرقدين
فهما من خلافة اللّه فى الأر ***** ض بحقّ مقام مستخلفين
قاله الصادق الحديث و لن ***** يفترقا دون حوضه واردين٢
شما دو آقاى جوانان بهشتيد، روزى كه دو پيروزى و دو ترس در پيش
است.
اى همپايهى قرآن در ميان خلق و اى آنكه يكى از دو وزنهى گرانبهاييد.
مثل شما و قرآن از روز نخست مثل آسمان و دو ستاره فرقدان است.
پس آن دو (كتاب و عترت) به جاى مستخلف خود در روى زمين به حق خلافت الهى دارند.
و اين بيان راست گفتار است كه تا نزد حوض كوثر كه بر او وارد شوند هيچگاه از هم جدا نشوند.