دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ٥٦٠
حسن محمود امين
سيّد حسن بن سيّد محمود بن سيّد على بن محمد امين معروف به «سيّد حسن قشاقش» و مشهور به «امين» به سال ١٢٩٩ ه. ق. در قريهى عيترون از توابع «جبل عامل» در لبنان به دنيا آمد.
حسن امين عالمى فاضل و فقيهى دانشمند و تيزفهم بوده و شعرش مقام والايى دارد. وى به سال ١٣١٦ هجرى وارد عراق شد و به تحصيل و تدريس پرداخت. سپس در سال ١٣٣٠ هجرى به جبل عامل برگشت و تا پايان عمر در آنجا به سر برد.
از آثار او: «رسالة فى الرد على الوهابية»، رسالهاى است در ردّ وهابيت، «مجلد فى الطهارة»، «منظومة فى الاجتهاد و التقليد» در مسائل فقهى و... وى به سال ١٣٦٨ ه. ق. در بيروت بدرود حيات گفت و پيكر او را به قريهاى در بلاد جبل عامل بردند كه در آخر عمر آنجا مىزيست١.
-*- حسن محمود در وصف شهداى كربلا چنين سروده است٢:
١ - وردوا على الهيجا
ورود الهيم ***** و رأوا عظيم الخطب غير عظيم
٢ - و تنازعوا كأس المنية بينهم ***** في غير ما لغو و لا تأثيم
٣ - يتسابقون إلى الهجوم و كأنّهم ***** خلقوا ليوم تسابق و هجوم
٤ - يستعجلون البذل قبل أوانه ***** و يسارعون لدعوة المظلوم
٥ - وجدوا الحياة مع الهون ذميمة ***** و الموت في العلياء غير ذميم
٦ - و تقدموا للموت قبل إمامهم ***** و لقد يجوز تقدّم المأموم
١ - آنها مانند شتران تشنه كه به سوى آب مىتازند، به ميدان نبرد
تاختند و بلاى بزرگ را ناچيز ديدند.
٢ - ازاينروست كه براى دستيابى به آن، بر يكديگر پيشى مىگيرند و گاه بر سر آن منازعهاى دوستانه مىپردازند.
٣ - در حمله به دشمن بر يكديگر پيشى گرفتند. گويى خداوند آنها را براى چنين صحنههايى (روز مسابقه و حمله) آفريده است.
٤ - براى دادن جانشان قبل از رسيدن اجل شتاب داشتند، و هرگاه مظلومى آنها را مىخواند، زود به كمك او مىشتافتند.
٥ - زندگى همراه با خوارى و ذلّت به نظر آنها ناپسند بود تا سرانجام مرگ با سربلندى را پسنديدند.
٦ - براى رسيدن به مرگ، جلوتر از امام خود قرار گرفتند زيرا گاهى تقدّم مأموم بر امام جايز است.