دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ١٨
منزلشان رفت و فاطمه را ديد كه در محراب عبادت است و شكمش به پشتش چسبيده است و چشمهايش گود رفته است. از ديدن او اندوهگين شد. آنگاه جبرئيل نازل شد و گفت خداوند تو را به چنين اهلى بيتى تهنيت مىگويد و اين سوره را قرائت كرد. (كشّاف)
* تكمله
١) از حضرت زينب عليها السلام، استشهاد به آيهاى مناسب از آيات قرآن كريم، پس از واقعه كربلا كه سرهاى شهيدان و خود بازماندگان را اسيرانه، به نزد يزيد بردهاند. نقل شده است، كه اين آيهى قرآنى است: (وَ لاٰ يَحْسَبَنَّ اَلَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمٰا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمٰا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدٰادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذٰابٌ مُهِينٌ )(و كافران هرگز مپندارند كه چون مهلتشان مىدهيم به سود آنان است، تنها [از آن روى] به آنان مهلت [و ميدان] مىدهيم كه تا سرانجام بر گناهان خويش بيفزايند، و عذاب خفّتبارى در كمين دارند). (آل عمران، ١٧٨)
٢) آخرين عبارت از آخرين آيه سوره شعرا چنين است:...
(... وَ سَيَعْلَمُ اَلَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ )و كسانى كه ستم كردهاند [در بعضى از تفاسير شيعه در اينجا افزودهاند، «در حق آل محمد»] زود بدانند كه به چه بازگشتگاهى و سرنوشت و سرانجامى راه خواهند برد. بسيارى از خطبا و شيفتگان حضرت سيّد الشّهدا (ع) غالبا اين عبارت قرآنى را در حق ظلمه و قتله حضرت (ع) بر منابر يا در مجالس مىخوانند.
٣) و اين آخرى قرآنى
نيست(از حافظ است كه حافظ قرآن است، در غزل معروف
زان يار دلنوازم شكريست
با شكايت،
دو بيت هست كه يكى از خطباى صاحبدل نكتهدان در مجلس سوگوارى سيد
الشهدا، (معروف به روضه) آن را به صوت حزين دلنشين در اشاره به حضرت (ع) خوانده كه
از آن پس اين تمثّل و استشهاد شهرت و شيوع يافته است:
رندان تشنه لب را آبى
نمىدهد كسگويى ولىشناسان رفتند از اين ولايت
و در اشاره به شهادت مظلومانهى سيّد الشّهداء بيت بعدى را مىافزايد:
در زلف چون كمندش اى دل
مپيچ كانجا ***** سرها بريده بينى بىجرم و بىجنايت
و پيداست كه چه شور و شيونى از مجلسيان بلند شده است
* حال چند كلمهاى هم دربارهى اين كتاب عظيم الشان كه به كوشش عاشقانه و حقطلبانهى محقق عالىمقام سركار خانم مرضيه محمدزاده پس از تلاشى شبانهروزى و پنجساله با مراجعه به بيش از چهارصد منبع و مرجع مهم و معتبر فارسى و عربى و شيعى و سنى كه در طول بيش از ١٤ قرن در بيان عظمت مقام و علوّ شأن حضرت حسين بن على (ع) مرثيه يا صورتى توأمان از مدح و منقبت و مرثيه سرودهاند، گرد آوردهاند. تفصيل اين كوشش عظيم بىسابقه و توضيح سبك و ساختار كتاب را در مقدمه، خودشان آوردهاند.
اجر چنين تلاش و خدمت عظيم و خالصانهاى با خداوند است و يك كرشمه [نگاه معنوى مرحمت از حضرت حق و امام حسين (ع)] تلافى صد جفا كند
اين بنده خود از ١٨-١٩ سالگى مدايح و مراثى در حق ائمه اطهار عليهم السلام سرودهام، و تركيببندى كه از اين جانب در اين مجموعه آمده در همان سالها سروده شده، و نخستبار پس از ٢٥-٢٦ سال فاصله از سرودن آن در كيهان فرهنگى دوره اول به طبع رسيده است. شعرهاى ديگر هم هست كه اگر نسخهاى از آنها پيدا كنم تقديم حضورتان مىكنم. از جمله