دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ١٥
پيشگفتار[: استاد بهاء الدين خرمشاهى]
امام حسين در قرآن كريم
١) در آية الكرسى (بقره، ٢٥٥):
در ترجمهى فارسى تفسير طبرى آمده است: «روزى امير المومنين على بن ابى طالب، رضى اللّه عنه، به نزديك پيغامبر آمد، پيغمبر، صلوات اللّه عليه، او را گفت كه يا على من سيّد [همه] عربم، و مكّه سيّد همه شهرهاست، و كوه سينا سيّد همه كوههاست. و جبرئيل سيّد همه فرشتگان است، و فرزندان تو الحسن و الحسين سيد همهى جوانان بهشتاند و قرآن سيّد همهى كتابهاست و سورة البقرة سيّد قرآن است و اندر سورهى البقره يك آيت هست و آن آيت پنجاه كلمه است،: و زير هر كلمتى پنجاه بركت است، و آن را آية الكرسى خوانند».
٢) در آيه مباهله (آل عمران، ٦١):
مفسران اهل سنت (ميبدى، زمخشرى، فخر رازى، قرطبى، بيضاوى و ديگران) هم تصريح دارند كه مراد حضرت رسول (ص) از (أَبْنٰاءَنٰا) (پسران ما) حسن و حسين عليهما السلام، و مراد از (نِسٰاءَنٰا) (زنان ما) فاطمه زهرا عليها السلام و مراد از (أَنْفُسَنٰا) (خويشان نزديك خود) حضرت على بوده است. يعنى چهار تنى كه همراه با خود حضرت (ص) پنج تن آل عبا يا اهل كسا را تشكيل مىدهند.
جز اين آيه كه علو شأن ايشان را نشان مىدهد، به تصريح زمخشرى و فخر رازى آيه تطهير (احزاب ٣٣) نيز به دنبال آن در گرامىداشت و پاكشمارى آنان نازل شده است. نصاراى نجران (كه مخاطب مباهله، يعنى زارى دو طرف و همراهانشان به درگاه خداوند و درخواست حمايت خداوند و نزول نعمت او براى طرف بر حق، و نزول عقاب و عذاب او براى طرف غير بر حق) چون صدق و اخلاص دليرانهى پيامبر (ص) و همراهانشان را مشاهده كردند، هراسان و از عقوبت الهى بيمناك شدند و تن به مباهله ندادند و با پيامبر (ص) صلح كردند و درخواست كردند كه بر دين خود باقى بمانند و جزيه بپردازند و حضرت رسول (ص) پذيرفتند.
٣) در آيه تطهير (احزاب، ٣٣):
مفسران شيعه يك كلام، آيه را در حق پنج تن مىدانند، پس بهتر است اقوال مفسران اهل سنت را نقل مىكنيم. طبرى نويسد: «مراد خداوند، عزّ و جل، خاندان محمد (ص) است. و از رسول اللّه (ص) روايت شده است كه فرمود اين آيه درباره پنج تن نازل شده است [درباره من و] على و حسن و حسين و فاطمه» (مختصر من تفسير الامام الطبرى، ج ٢ /ص ١١٠-١١١، ذيل آيه).
زمخشرى آيه را درباره زنان پيامبر (ص) مىداند.
اما فخر رازى مىنويسد: «مراد از عنكم» اين است كه زنان و مردان اهل بيت او را دربر مىگيرد. و اقوال درباره اهل بيت مختلف است، و درستتر اين است كه گفته شود دربارهى اولاد و ازواج اوست و حسن و حسين و على [عليهم السلام] هم از آنان هستند. زيرا او [حضرت على (ع)] به سبب معاشرتش با بيت نبى عليه السلام و ملازمت (ص) از اهل بيت او بود.
قرطبى مىنويسد: ". ..و اهل علم اختلاف دارند كه مراد از اهل بيت كيست؟ عطا و عكرمه و ابن عباس گويند: آنان فقط زوجات رسول اللّه (ص) اند و هيچ مردى داخل در آن نيست..." و گروهى از جمله كلبى گفتهاند آنها على و فاطمه و حسن و حسين هستند. در اين زمينه احاديثى از پيامبر عليه السلام منقول است و به قول خداوند كه مىفرمايد: (لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ اَلرِّجْسَ أَهْلَ اَلْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ )استناد كردهاند كه اگر مراد از اهل بيت، زنان پيامبر (ص) بود، مىفرمود عنكن و يطهركن، مگر اينكه محتمل است كه ناظر به لفظ اهل باشد... و آنچه از آيه برمىآيد اين است كه فراگير همه اهل بيت اعم از همسران پيامبر (ص) و