ابو المستهل كميت فرزند زيد بن خنيس بن مخالد از نزاريان مى‌باشد وى از قبيله‌ى بنى اسد از اعراب شمالى است. كميت در سال ٦٠ هجرى در دوران بنى اميه در كوفه متولّد شد و زندگى خود را زمانى آغاز كرد كه يزيد بن معاويه به جنايتى عظيم در تاريخ انسانيت دست زده بود.

كميت از همان كودكى شعر مى‌گفت و در مسجد كوفه به تعليم اطفال مشغول بود. خود در درس ابو حنيفه شركت مى‌كرد و از همان‌جا با جدل و قياس و استنباط نيز آشنا شد. وى بسيار زيرك و خوش‌زبان بود. اغلب مورخين وى را از بزرگترين شعراى كوفه و پيشتازان آن عصر مى‌شمرند. كميت از برجسته‌ترين شاعران شيعى معتقد بود كه زمينه‌ساز تحوّل شعر شد و از شعر در ترويج عقايد و افكار شيعى استفاده مى‌كرد. نسبت به اخبار و انساب عرب نيز اطلاع كامل داشت و شاعرى لغت‌شناس بود.

عصر كميت كه عصر حاكميت امويان است چنين اقتضا مى‌كرد كه چهره‌هاى سياسى و مخالف دولت اموى به تقيّه رو مى‌آوردند و كميت در چنين روزگار سختى زبان به ستايش بنى هاشم گشود و با آنكه بيم جان مى‌رفت به خاطر رضاى حق، قصيده‌ها و قطعه‌هاى غرّا در مدح اهل بيت سروده است. هرچند هاشميان كوشش كردند چيزى به عنوان صله بدو دهند اما وى نپذيرفت.

در تاريخ ادبيات عرب به كمتر شاعرى مى‌توان برخورد كرد كه از استحكام عقيده و ايمانى چون كميت برخوردار باشند.

سراسر زندگى او، تبلور عشق وافر به فضيلت و عدالت است. معاصر بودن او با امام سجاد و امام باقر و امام صادق عليهم السّلام و ارتباط پيوسته‌ى او با آنان و طرح سوالات عقيدتى و دينى عمق اعتقاد و توجه او را مى‌رساند. وى در مكتب آل على (ع) تعليم يافته است و مردى مبارز، معتقد و انسان‌دوست بار آمده است.

كميت اهل بيت را وارستگان توانمندى مى‌داند كه هاله‌اى از قداست و پاكى بر آنها سايه افكنده و آنها تجسم و عينيت اسلام راستين هستند. سروده‌هاى بسيار او در باب اهل بيت (ع) از عشق وافر و صدق عاطفه‌ى او حكايت دارد. در اشعار او اگرچه گاهى تعصّباتى نسبت به قبيله و افتخار به نياكان ديده مى‌شود، ليكن روح حاكم بر انديشه و رفتار او، تشيّع است.

سروده‌هاى خالصانه او در وصف بنى هاشم به او عظمت خاصى بخشيده است. البته بايد توجه داشت كه كميت از سويى هنر شعر جاهلى را دارا بود و از سوى ديگر تحوّلات اخلاقى و فكرى اسلام را در خود جاى داد و شعرش از جهت قالب و ساخت ظاهرى شبيه شاعران بدوى و از جهت محتوى و مضمون، آميخته به سياست و جدل و احتجاج بود و او نخستين كسى است كه استدلال و احتجاج در شعر را به شيعه آموخته است.

شيخ مفيد مى‌نويسد: «كميت معنى گفتار امير مؤمنان را كه در كلام منثور حضرتش در حجت‌آورى بر معاويه است را به رشته‌ى نظم كشيد.»١

در مورد تعداد اشعار كميت، گفته‌اند كه وى به هنگام مرگ ٥٢٨٩ بيت سروده كه آنچه امروز در دست داريم بيش از يك پنجم اشعار او نيست. چيزى بيش از هاشميات كه در مجموعه‌اى به نام «قصايد هاشميات» جمع‌آورى گرديده است و بقيه‌ى آنها به صورت پراكنده در كتابهاى «الاغانى»، «جمهرة الانساب العرب»، «خزانة الادب» آورده شده است.