دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ٢٦٠
يحيى حصكفى
ابو الفضل يا ابو الوفاء معين الدّين يحيى بن سلامة بن حسين بن محمّد خطيب حصكفى، شاعر و كاتبى عربى زبان بود كه در قرن پنجم و ششم هجرى مىزيست. حدود سال ٤٦٠ ه. ق. در قصبهى «طنزه» از توابع ديار بكر١ متولد شد و در «حصن كيفا»٢ پرورش يافت و به همين جهت او را حصكفى ناميدند. وى براى تحصيل علم به بغداد رفت. علوم ادبى را نزد خطيب ابو زكريّا تبريزى و فقه شافعى را در محضر علماى آن مذهب فراگرفت و شاعر و اديبى نامور و فقيهى مجتهد كرديد. سپس به موطن خود بازگشت و خطيب و مفتى شهر ميافارقين شد و تا پايان عمر در اين شغل بود.
حصكفى را اگرچه از علماى شافعى به شمار آوردهاند،٣ ولى به تصريح سمعانى در «انساب» و ابن اثير در «الكامل» و ياقوت در «ارشاد الاريب» و ابن خلكان در «وفيات الاعيان» تمايل شديد به مذهب تشيّع داشته است.٤ از دلايل اين عقيدت قصيده ايست در حدود صد بيت كه در مناقب اهل بيت (ع) سروده است. او عمرى دراز يافت و به سال ٥٥٣ هجرى در ميافارقين درگذشت.
حصكفى شاعرى بزرگ و نوآور، خطيبى توانا و نويسندهاى مشهور بود. ديوان شعر و ديوان رسائل او باقى است. منتخبات اشعار او را، تذكرهنويسان نقل كردهاند.
***
١ - و مصرع الطّفّ فلا
أذكره ***** ففي الحشامنه لهيب يقد
٢ - يري الفرات ابن الرّسول ظاميا ***** يلقى الرّدى و ابن الدّعى يرد
٣ - حسبك يا هذا و حسب من بغى ***** عليهم يوم المعاد الصّمد٥
١ - مكان طف را ديگر ياد نمىكنم، مكانى كه از آن آتش روشن مىشود.
٢ و ٣ - فرات پسر رسول خدا را تشنه مىبيند. براى ظالمان و ستمكاران و تمامى ستمكاران انتقام روز جزا كافيست.