شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٨٠ - تفسير و إن يكاد الذين كفروا ليزلقونك بأبصارهم، الآية

از كنيزهاى خود مى‌گفتند برخيز و زنبيل برگير تا پاره‌اى گوشت بياورى. او مى‌آمد و هر جا شترى يا گاوى يا گوسفندى مى‌ديد مى‌گفت چه نيكوست مانند آن نديده‌ام. در حال آن حيوان مى‌افتاد و آن را مى‌كشتند و از اينجاست كه گفته‌اند: «چشم، مرد را در گور و شتر را در ديگ مى‌افكند.» مِرى: مراء: جدال. مجازاً: تاخت و تاز.

سير گرداندن فلك: تعبيرى است شاعرانه و مبالغت آميز.

آب: استعارت از محرك اصلى.

دولاب: استعارت از متحرك. (حركت را مى‌بينيم اما گرداننده را كه قدرت خدا و قضاى اوست نه.) سبق رحمت راست: نگاه كنيد به: ذيل بيت ٢٦١٧ و ٢٦٢٧/ ٢.

در باب چشم زخم و اثر آن حديث‌هايى از رسول ٦ و امامان رسيده است. از جمله در نهج البلاغه كه مى‌فرمايد: «الْعَيْنُ حَقٌ.» (كلمات قصار: ٤٠٠) و نيز حديث:

«الْعَيْنُ حَقٌّ حَفِظَنَا اللَّهُ و إيّاكُم من عَينِ الكمال: چشم حق است خدا ما و شما را از چشم زخم نگاه دارد.» (شرح انقروى) از امام صادق از رسول خدا آمده است: «العين حق فمن أعجبه من أخيه شى‌ءٌ فليذكر اللَّهَ فى ذلك فَإِنَّهُ إذا ذكر اللَّهَ لم يضر.» (بحار الانوار، ج ٦٠، ص ٢٥) و حديث‌هاى ديگر در همين موضوع.

چشم نيكو: ظاهراً مولانا علاوه بر معنى مصطلح به نكته ديگرى هم توجه داشته است و آن «ذكر اللَّه» است كه از آن به چشم نيكو تعبير مى‌فرمايد. و سرانجام بدين نكته اشارت مى‌كند كه بايد به رحمت حق متوسل شد تا از قهر و لعنت او رست كه چشم نيك از رحمت است و چشم بد از غضب.