شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٦٤ - مثل آوردن اشتر در بيان آن كه در مخبر دولتى، فر و اثر آن چون نبينى جاى متهم داشتن باشد كه او مقلد است در آن

ب ٢٤٦٠- ٢٤٥٥ اسرار: آن چه در باره قناعت و فايده آن به روباه گفت.

سر سرى گفتن: حقيقت را ندانسته به الفاظ بسنده كردن.

آب: استعارت از قناعت.

تايق: مشتاق.

از منافق ...: عذر اگر صادقانه باشد پذيرفته است چرا كه عذر آورنده آگاه نبوده. اما منافق دانسته عذر مى‌آورد و پذيرفته نيست.

تعبير از خر به منافق براى آن است كه او به آن چه به روباه مى‌گفت يقين نداشت. دلش با زبانش يكى نبود و گر نه نبايد فريب خورد. خر شمه‌اى در وصف توكل و فايدت آن بر روباه خواند اما سرانجام خواهيم ديد خود بدان چه مى‌گفت عمل نكرد. سخن او مقلدانه بود نه از روى يقين.

ب ٢٤٦٥- ٢٤٦١ ماده بودن عقل: نافذ نبودن آن. با نفس بر نيامدن.

اى خنك آن كس: انقروى و به نقل از آن مؤلف المنهج القوى اين روايت را در توضيح اين بيت آورده است: «طوبى لمن كان عقله ذكرا و نفسه انثى و ويل لمن انعكس.» حديث‌هاى فراوان در باب عقل و كمال آن از رسول ٦ و امامان (ع) آمده است. اما