شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٨٨ - خلق الجان من مارج من نار و قوله تعالى فى حق ابليس انه كان من الجن ففسق

مى‌پردازد. آن كه از روح آگهى يافت تن را مى‌گدازد و در راه كمال روح مى‌تازد.) ذل من طمع: آن كه طمع كرد خوار است.

عز من قنع: آن كه قناعت كرد عزيز است. اين دو فقره از سخنان على (ع) است. «قد عز من قنع.» (شرح غرر الحكم، ج ٤، ص ٤٧٤) «من طمع ذل و تعنى.» (شرح غرر الحكم، ج ٥، ص ٤٥١) ليكن مولانا در بحث خود ذلت و عزت را به گونه‌اى ديگر معنى كرده است چنان كه در جاى ديگر فرمايد:

٤٥٥١/ ٦ (آن چه بايد طمع بدان بسته شود نيرومند كردن روح يا به فرموده‌ى مولانا مغز است. آن كه مغز را ديد در آن طمع بست و خوار شد چرا كه در پيشگاه حق بايد خوارى پيشه ساخت و طمع كرد و آن كه خوارى پيشه نكند و به پرورش جسم قانع شود، سركش است.) مقام سنگى بودن: تمام جسم بودن. از جسم خارج نگشتن.

٢٠٤١- ٢٠٤٠/ ٥ و مى‌توان «ياء» را خطاب گرفت: (با اينكه سنگ هستى از خودى دم مى‌زنى.) انا: كنايت از خود را به حساب آوردن.

گلخن و سرگين: نگاه كنيد به: ذيل بيت ٢٣٧/ ٤ به بعد.

آن چه مردم را به پرورش تن وا مى‌دارد و از تربيت جان غافل مى‌كند خود بينى است و دوستى جاه و مال. اگر اين خوى‌هاى زشت را ترك كند و فروتنى گزيند و به خدا روى آرد آفتاب لطف حق بر وى مى‌تابد و سردى جمود را از او مى‌زدايد. پوستش گداخته و همه مغز مى‌شود.