«فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ»[١]، آن گاه تو مادر ميّت را با دو برادر از دو سوم ارث محروم مى‌كنى؟ وى پاسخ داد كه عرب دو برادر را نيز «برادران» مى‌نامد.[٢]

با توجه به اينكه زيد بن ثابت عرب اصيل است و چنين سخنى گفته است، اثبات مى‌شود كه «إخوة» شامل عدد دو هم مى‌شود.[٣]

خداى سبحان نيز درباره فرزندان ميّت مى‌فرمايد: «فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ»[٤]. «نساء» كه صيغه جمع است، شامل دو و بيش از آن مى‌شود؛ از اين رو «فوق اثنتين» يعنى از دو و بيشتر. دليل اين معنا تقابل آن با «وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ‌» است و در غير اين صورت، عدد دو مغفولٌ عنه مى‌بود، كه با سياق آيه نمى‌سازد؛ زيرا آيه در مقام استيعاب و فراگيرى است.

گواه اين مدّعا آيه ديگرى است كه درباره ارث كلاله نازل شده است: «إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ»[٥]؛ اگر مردى بميرد و فرزندى نداشته باشد و خواهرى داشته باشد، نصفِ ميراث از آنِ اوست. و آن [مرد نيز] از او ارث مى‌برد، اگر براى او [/ خواهر] فرزندى نباشد. پس اگر [ورثه فقط] دو خواهر باشند، دو سوم ميراث براى‌

[١] . نساء/ ١١.

[٢] . الجصّاص، أحكام القرآن، ٢/ ٨١- ٨٢.

[٣] . بيهقى، السنن الكبرى، ٦/ ٢٢٧، باب فرض الامّ. بيهقى در كتابش( سنن) بابى را براى ترجيح ديدگاه زيدبن على بر نظر صحابيان و اينكه وى در شناخت سهم الارث ورّاث ميّت از همه آنان عالم‌تر است، اختصاص داده است. ر. ك: ج ٦، ص ٢١٠. حاكم نيز در مستدرك الصّحيحين، ٤/ ٣٣٥ روايت كرده است كه زيد مى‌گفت: واژه« إخوة» در زبان عربى بر دو برادر و بيشتر دلالت مى‌كند. سپس مى‌افزايد: اين حديث، صحيح است، ليكن بخارى و مسلم آن را نياورده‌اند. همچنين با سندى كه آن را صحيح مى‌داند، روايت كرده كه زيد سهم الارث، مادرِ ميّت را تعيين كرد. ر. ك: الدرّ المنثور، ٢/ ٤٤٧.

[٤] . نساء/ ١١.

[٥] . نساء/ ١٧٦.