نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٩٧ - اطلاق جمع بر تثنيه و بيشتر

آن دو است. مقصود از لفظ «اثنتين» در اين آيه عدد دو و بيش از آن است؛ زيرا در اين مورد اجماع داريم كه مفهوم هر دو آيه شمول و فراگيرى است.

طبرسى براى آيه نخست وجوهى ياد كرده و صحيح‌ترين آنها اين است كه اين آيه در صدد تعيين سهم الارث دو دختر و بيشتر است؛ زيرا معناى آن اين است كه اگر وارثان، دو دختر يا بيشتر بودند، مالكِ دو سوم ماترك مى‌شوند؛ جز اينكه در آيه، نخست حكم ارث بيش از دو دختر را تبيين، سپس ارث دو دختر را تعيين كرده است؛ همان گونه كه از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است: «لاتسافر المرأة سفراً فوق ثلاثة أيّام إلّاومعها زوجها أو ذو محرمٍ لها»[١]؛ زن حق ندارد بدون همسر يا محرم ديگرى بيش از سه روز به مسافرت برود. معناى آن اين است كه زن حق ندارد به سفرى برود كه سه روز يا بيشتر طول بكشد.[٢]

اين حديث با الفاظ گوناگونى رسيده و مقتضاى جمع ميان آنها اين است كه بر زن حرام است كه سفرش بيش از دو روز طول بكشد، جز آنكه يكى از محارمش او را در سفر همراهى كند.

در «سنن بيهقى» عبارت حديث چنين است: «لاتسافر المرأة فوق ثلاثة أيّام إلّامع ذي محرم»[٣] و در «سنن ابى داوود» اين گونه نقل شده است: «لايحلّ لامرأة ...

أن تسافر سفراً فوق ثلاثة أيّام فصاعداً إلّاومعها أبوها، أو أخوها، أو زوجها، أو ابنها، أو ذو محرم منها».[٤]

روايتى ديگر حكم پيشگفته را بدين سان گزارش مى‌كند: «لاتسافر المرأة ثلاثاً إلّا ومعها ذو محرم».[٥]

[١] . ر. ك: السنن الكبرى، ١٠/ ٨٢؛ سنن ابو داوود، ٢/ ١٤٠، شماره ١٧٢٦؛ سنن ابن ماجة، ٢/ ٢١١، شماره ٢٩٤٧؛ صحيح بخارى، ٢/ ٥٤، باب التقصير في السفر، شماره ٤.

[٢] . مجمع البيان، ٣/ ١٤.

[٣] . السنن الكبرى، ١٠/ ٨٢، باب من نذر المشي إلى مسجد المدينة أو مسجد بيت المقدس، شماره ٢.

[٤] . سنن ابو داوود، ٢/ ١٤٠، شماره ١٧٢٦؛ باب« المرأة تحجّ بغير محرم»، شماره ٤.

[٥] . همان، ص ١٤١، شماره ١٧٢٧/ ٥.