دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ٢٢
«ما قال فينا قائل بيت شعر حتّى يؤيّد بروح القدس»١دربارهى ما كسى شعرى نگويد مگر اينكه از جانب روح القدس تأئيد گردد
آنچه امامان معصوم ما در تشويق شعرا فرمودهاند رفتارى است كه از جدّ بزرگوارشان آموختهاند. زيرا رسول اكرم (ص) فوقالعاده شاعران را در مدح پاكان و ذمّ مخالفين تشويق مىفرمود و به آنان كه رسالت شعر را مراعات مىنمودند، ارج مىنهاد.
هنگامى كه «عمرو بن سالم» بر پيامبر (ص) وارد شد و شعر خود را خواند حضرت فرمود: «حقا كه ما را يارى نمودى، خدا يارت باشد»٢
همچنين سرور و شادى رسول اللّه (ص) را مىبينيم زمانىكه كعب بن زهير لاميهى خود را براى حضرت خواند و پيامبر (ص) بردى را به او صله داد كه بعدها معاويه به بيست هزار درهم از او خريد و پيوسته خلفا آن را در روزهاى عيد مىپوشيدند٣.
نيز پيامبر اكرم (ص) «حسان بن ثابت» را كه در روز «غدير خم» جريان غدير را به صورت نظم سرود، اين چنين دعا فرمود:
دعا فرمود: «خداوندا حسان را تا موقعى كه از ما دفاع مىكند، تأئيد فرما»٤.
پيامبر اكرم (ص) به شعرا مىفرمود: «وقتىكه بهوسيلهى شعر با مخالفين بهمخالفت برمىخيزيد مانند مجاهدانى هستيد كه تيرها را به سمت دشمن پرتاب مىكنيد»٥
ايشان پيوسته شعرا را برمىانگيخت تا با تيرهايى از شعر به پيكار با مخالفين برخيزند و با حماسههاى شجاعتانگيز، ضديت و جبههبندى كفار را درهم كوبند. وى مىفرمود: «به آنكه جان محمد در قبضهى قدرت اوست قسم ياد مىكنم كه اين عمل شما چنان است كه با تيرهاى آتشين قلب دشمن را مىشكافيد و آنها را نابود مىسازد»٦.
پيامبر اينچنين روح نيرومند دينى را در بين مسلمين دميده و حميّتشان را در مقابل حميّت جاهليت تقويت مىنمود.
زيرا شعر است كه آنها را به هيجان و نشاط مىآورد و آنها را در راه نشر معارف و دعوت به حق تحريك مىكرد و به دفاع از حريم اسلام وا مىداشت. رسول اللّه (ص) به شاعران مىفرمود: «مشركين و آنانى را كه از طريق حق دور هستند، هجو كنيد. زيرا در اين هنگام روح القدس همراه شماست»٧.
بايد توجه داشت در عصر پيامبر (ص)، هجو، بيان مظاهر فساد و تباهى دشمنان بود و هجويات به واقعيات شخصيّت خانوادگى و رفتارى فرد تأكيد داشت و پيامبر از آميختن هجو به ياوه و هزل جلوگيرى مىنمود. رسول اللّه (ص) سرودهها را سمت و جهت مىبخشيد و شخصا به اصلاح تفكر شاعر مىپرداخت. وى از شعرا مىخواست كه گفتار مخالفين و حسب و نسب و تاريخ نشو و نماى آنها را از افراد مطلع ياد گرفته و با ذكر نقاط ضعف، به مقابله برخيزند.
آنچه قابل تأمل است اينكه در تمام سرايا و غزوات حضور شعر و شاعر را به خوبى مىبينيم، آنچنانكه گويى بخشى از ضروريات نبرد شعر و سروده است. علامه امينى مىنويسد: «به ميمنت قرآن و حديث، عدهاى از ياران پيامبر (ص) كه به شعر