ماندند و باز نگشتند و در پاسخ دعوت «حارث» به او گفتند:
ما در «مكّه» مى‌مانيم و به كار خود بر ضد محمّد صلى الله عليه و آله ادامه مى‌دهيم و انتظار شكست او را داريم، اگر مقصود ما حاصل شد، چه بهتر، و در غير اين صورت راه توبه باز است و هر گاه برگرديم (او ما را مى‌پذيرد و) درباره ما همان چيزى كه درباره تو نازل شد، نازل مى‌گردد.
هنگامى كه رسول اللَّه صلى الله عليه و آله «مكّه» را فتح كرد، بعضى از آنها وارد اسلام شدند و توبه آنها پذيرفته شد و اما در مورد كسانى كه در حال كفر از دنيا رفته بودند آيه دوم نازل گرديد. «١»- «٢»
تفسير:
توبه بى‌فايده
در آيات قبل، سخن از كسانى در ميان بود كه از راه انحرافى خود پشيمان شده و توبه حقيقى نموده بودند، و لذا توبه آنها قبول شد، ولى در اين آيه، سخن از كسانى است كه توبه آنها پذيرفته نيست، اينها كسانى هستند كه، نخست ايمان آورده سپس كافر شده و در كفر پافشارى و اصرار دارند و به همين دليل، هيچ گاه حاضر به پيروى از دستورات حق نيستند، مگر اين كه كار بر آنها مشكل شود و راهى جز اطاعت و توبه و تسليم نبينند، يقيناً خداوند توبه اين گونه افراد را قبول نخواهد كرد.
مى‌فرمايد: «كسانى كه بعد از ايمان آوردن كافر شدند، سپس بر كفر خود افزودند (و در اين راه اصرار ورزيدند) هيچ گاه توبه آنان قبول نمى‌شود (به دليل