تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٩
بنابراين، حكم پرداخت نصف مهر، صرفنظر از مسأله عفو و بخشش است.
از آنچه گفتيم، روشن مىشود: منظور از الَّذي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ: «كسى كه گره ازدواج به دست او است» ولىّ صغير يا سفيه است؛ زيرا او است كه حق دارد اجازه ازدواج بدهد، ولى بعضى از مفسران چنين پنداشتهاند: منظور شوهر است، يعنى هر گاه شوهر تمام مهر را قبلًا پرداخته باشد (آن چنان كه در ميان بسيارى از اعراب معمول بوده) حق دارد نصف آن را باز پس گيرد مگر اين كه ببخشد و صرفنظر كند.
اما دقت در آيه، نشان مىدهد: صحيح همان تفسير اول است؛ زيرا روى سخن در آيه با شوهران است، به همين دليل، آنها را مخاطب قرار داده و مىگويد: وَ انْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ: «اگر آنها را طلاق داديد» در حالى كه جمله «أَوْ يَعْفُوَا الَّذي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ» به صورت فعل غائب ذكر شده و مناسب نيست كه منظور از آن، شوهران باشند.
آرى، در جمله بعد مىگويد: «عفو و گذشت شما (و پرداختن تمام مهر) به پرهيزگارى نزديكتر است و نيكوكارى و فضل را در ميان خود فراموش نكنيد كه خداوند به آنچه انجام مىدهيد بينا است» «وَ أَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوى وَ لا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ».
به طور مسلّم، مخاطب در اين جمله شوهرانند و در نتيجه در جمله قبل سخن از گذشت اولياء، و در اين جمله، سخن از گذشت شوهران است.
و جمله «وَ لا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ» خطابى است به عموم مسلمانان، كه روح گذشت و بزرگوارى را در تمام اين موارد، فراموش نكنند.
رواياتى كه از پيشوايان معصوم عليهم السلام به ما رسيده است، نيز آيه را به همين